Św. Wincenty z Saragossy

.

Święty kapłan i męczennik (zm. 304).

Znany również pod imieniem: Wincenty z Aragonii, Wincenty z Huesca, Wincenty Tourante.

Św. Wincenty z Saragossy ze św. Wincentym Ferreriuszem i św. Rajmundem z Pennafort
Anonim ze szkoły Antoniego Ribalty, ok. 1620r.
Ermitaż w Sankt Petersburgu

Urodził się w hiszpańskim Huesca (Aragonia) w znakomitej rodzinie rzymskiej. Od młodych lat poświęcił się stanowi duchownemu. Biskup Saragossy, św. Walery, wyświęcił go na diakona i powierzył mu administrację dóbr diecezji oraz troskę o ubogich. Kiedy za panowania cesarza Dioklecjana wybuchło krwawe prześladowanie Kościoła, został razem ze swoim biskupem uwięziony przez Dacjana. Obu postawiono przed zarządcą prowincji.

Mistrz Henryk, Hainaut, XIII w.

Wycierpieli wiele, więc tyran spodziewał się, że łatwo wyrzekną się wiary. Gdy napotkał stanowczy opór, biskupa Walerego skazał na wygnanie, a Wincentego wziął na męki. Przywiązano go do szafotu i naciągano tak mocno, że kości wyrwano ze stawów. Żelaznymi grzebieniami rozrywano mu ciało, pieczono na wolnym ogniu, przypalano żelazem. Znosił te męki bohatersko i pobożnie. Wtedy rządca kazał przerwać tortury i wrzucono św. Wincentego do więzienia, którego podłoga była wysypana ostrymi skorupami.

Anonim, XVI w.

W nocy widać było światło nieziemskie i śpiew anielski, a św. Wincenty przechadzał się i śpiewał hymny kościelne. Strażnik pilnujący Świętego, zobaczywszy prześwitujące przez szczelinę w drzwiach światło, tknięty łaską nawrócił się.

Kościół p.w. św. Konrada i Wincentego we Fronhofen

Nadrenia-Palatynat, Niemcy

Św. Wincenty zmarł 22 stycznia 304 roku. Dacjan kazał wrzucić jego ciało do morza, ale chrześcijanie dowiedziawszy się cudem o miejscu, gdzie zostało wyrzucone przez morze na brzeg. Do momentu odnalezienia ciała Świętego pilnowały je dzień i noc kruki. Chrześcijanie pochowali ciało w małej kaplicy za miastem. Kaplica stała się sławna z powodu cudów jakie tam miały miejsce.

"Żywoty Świętych" Jeanne de Montbaston

W 864 roku przeniesiono relikwie do Castres w Langwedocji w obawie przed Maurami. Niestety w XVI w. zostały spalone przez kalwinów.

Do czasu reformy kalendarza w 1969 roku liturgia łączyła wspomnienie św. Walentego ze św. Atanazym, również męczennikiem.

Brewiarz z Besancon, XIV w.

Patron:
Portugalii i Lizbony, wielu hiszpańskich miast, leśników, drwali, rolników, uprawiających winorośl, winiarzy.

Ikonografia:
Przedstawiany w dalmatyce, w momencie rozdzierania przez haki, trzymając młyńskie koło, zmarły pilnowany przez kruki. Jego atrybutami są: palma, dzbanek, księga, kruk.

.

Św. Agnieszka z Monzady

.

Święta dziewica i wyznawczyni (XV w.)

Oprócz św. Agnieszki Rzymianki martyrologia wymieniają na dzień 21 stycznia wspomnienie jeszcze dwóch innych świętych pod tym samym imieniem.

Urodziła się w hiszpańskim miasteczku Monzada (Moncada). Gdy pewnego dnia
w Walencji usłyszała kazanie św. Wincentego Ferreriusza, postanowiła swoją czystość poświęcić Bogu. Rodzice nalegali, aby wyszła za mąż, więc w męskim przebraniu uciekła i zamieszkała w jaskini nieopodal klasztoru kartuzów Porta Coeli.

Kartuzja Porta Coeli, Sierra k. Walencji

Żyła tam nierozpoznana przez 20 lat, znana ze swej pobożności i pokory.
Jej grób był miejscem wielu cudów.
.

Św. Agnieszka z Admont

.

Święta dziewica i mniszka benedyktyńska (XII w.)

Znana również pod imieniem: Agnes von Wolfrathshausen.

Oprócz św. Agnieszki Rzymianki martyrologia wzmiankują na dzień 21 stycznia wspomnienie jeszcze dwóch świętych pod tym samym imieniem.

Św. Agnieszka była córką hrabiego Otto II von Wolfrathshausen.
Była uczennicą opata benedyktynów z austriackiego Admont, Wolfelda, w przyklasztornej szkole dla dziewcząt.

Wstąpiła do nowo ufundowanego klasztoru benedyktynek w Admont. Tam służyła Bogu z całą pobożnością i świętością.
.

Św. Fabian

.

Święty papież i męczennik (zm. 250r.)

Następca papieża św. Anterusa, został wybrany papieżem 10 stycznia 236 roku.
Był dwudziestym papieżem (wg listy kard. Mercati z 1942).

Euzebiusz z Cezarei w swojej "Historii Kościoła" opowiada, że gdy kler i lud rzymski zebrali się, aby wybrać nowego papieża, gołąb usiadł na głowie Fabiana. Widząc w tym znak Boży, oddano na niego wszystkie głosy, mimo że wcześniej nie był brany pod uwagę, ponieważ był osobą świecką i na dodatek zupełnie nieznaną.

Wybór św. Fabiana na papieża

Jacques Huguet l'Ancien, XV w.

Papież wysłał siedmiu biskupów do Galii - św. Dionizego do Paryża, św. Trofima do Arles, św. Pawła do Narbonne, św. Saturnina do Tuluzy, św. Austromoniusza do Clermont, św. Marcjala do Limoges i św. Gacjana do Tours, aby tam głosili Ewangelię. Korespondował z Orygenesem.

Giovanni di Paolo, fragm., poł. XVw.

National Gallery, Londyn

Podzielił Rzym na 7 okręgów administracyjnych nazwanych regio. Równocześnie zaczęły powstawać urzędy przy papieżu. Na pierwszy plan wysunęły się potrzeby duszpasterskie i to one zadecydowały o utworzeniu 7 diakonii. Papież mianował 7 diakonów do opieki nad biednymi i 7 subdiakonów do sporządzania akt męczenników. Uporządkował cmentarze kościelne. Zarządził poświęcanie co roku w Wielki Czwartek nowego oleju. Dbał o karność w kościele, m.in. potwierdził decyzję synodu biskupów afrykańskich przeciw heretykowi Prywatowi z Lambesi. Sprowadził z Sardynii do Rzymu relikwie świętego papieża Poncjana i św. Hipolita. Miał również ochrzcić cesarza Filipa Araba i jego syna.

Papież Fabian i Filip I Arab

"Złota legenda" Jakub de Voragine, XIV w.

Na przełomie lat 249 i 250 cesarz Decjusz wydał edykt o składaniu ofiar przed komisją rządową, a ci którzy składali ofiary otrzymywali specjalne zaświadczenia. Jedną z pierwszych ofiar cesarskich prześladowań był św. Fabian, skazany na śmierć przez ścięcie. Ciało pochowano przy drodze appijskiej (Via Appia), w katakumbach św. Kaliksta, na którym później zbudowano bazylikę poświęconą św. Sebastianowi.

 Paris Bordone, fragm., ok. 1535r.

Staatliche Museen, Berlin

W 1854 roku archeolog Giovanni de Rossi odnalazł płytę nagrobną z imieniem św. Fabiana, a w 1915 roku w bazylice św. Sebastiana znaleziono sarkofag papieża-męczennika z inskrypcją pochodzącą z X w. 

Bazylika św. Piotra, Rzym

Ikonografia:
Przedstawiany z gołębiem na głowie, z mieczem.
.

Św. Henryk z Uppsali

.

Święty biskup i męczennik (zm. ok. 1156r.)

Znany również pod imieniem: Henryk z Finlandii, Henryk ze Szwecji.

Urodził się w Anglii, przebywał w Rzymie i stamtąd został wysłany, aby ewangelizował Skandynawów, podróżując razem z papieskim legatem Mikołajem kardynałem Breaksper, przyszłym papieżem Adrianem IV. W 1148 roku Henryk został mianowany przez kardynała biskupem Uppsali. Zapoczątkował budowę katedry w tym mieście, a dokończył ją święty król Eryk IX. Razem pracowali nad umocnieniem wiary katolickiej w Szwecji. Św. Henryk towarzyszył mu w krucjacie przeciw pogańskim Finom
w 1154 roku. Święty został w Finlandii, by tam szerzyć wiarę - sprowadził misjonarzy i budował kościoły.

Sceny z krucjaty św. Henryka i św. Eryka przeciw Finom

Sarkofag św. Henryka z kościoła w Nousiainen, XV w.

Biskup został zamordowany przez żołnierza fińskiego imieniem Lalli, którego wcześniej obłożył karą kościelną za morderstwo, jakiego tamten się dopuścił. Niektóre źródła podają, że Lalli obciął biskupowi palec z pierścieniem, nie mogąc go zdjąć.

C.A. Ekman, akwarela, 1854r.

Ciało zamordowanego biskupa złożono najpierw w kościele w Nousis (Nousiainen), gdzie wystawiono kościół ku jego czci. Dnia 18 czerwca 1300 roku duża część relikwii została przeniesiona do Abo (Turku), gdzie kapituła katedry wzięła sobie za herb palec biskupa z pierścieniem.

 
W XVI w. jego grób zburzyli heretycy. W 1720 roku na rozkaz cara Piotra I relikwie
z Abo zabrał do Rosji feldmarszałek Michał Golicyn i tam ślad po nich zaginął.

Papież Adrian IV zezwolił na kult publiczny w 1158 roku. W Polsce kult świętego biskupa Uppsali  zapoczątkował król Zygmunt III Waza.
 
Patron:
Finlandii. Wzywany w czasie sztormów.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju biskupim podczas Mszy z młodym królem Erykiem, biskup zabijany siekierą, depczący swojego mordercę.

Św. Henryk z biskupem Konradem Bitzem

Mszał z Abo, 1488r.

Na ilustracji z Mszału u stóp św. Henryka leży jego zabójca Lalli. Jak głosi jedna z legend, gdy po zabiciu biskupa jego zabójca założył jego czapkę - natychmiast wyłysiał.
.