Św. Kutbert Mayne

Święty kapłan i męczennik (1544-1577).

Znany również jako: Cuthbert.

Urodził się  w Yorkston w hrabstwie Devon, jako syn Wilhelma Mayne. Został ochrzczony 20 marca 1544 roku, w dzień św. Kutberta z Lindisfarne. Rodzina oczekiwała, że poświęci się karierze duchownego i odziedziczy parafię po swoim bogatym wuju, księdzu który złożył przysięgę na wierność królowi Anglii jako głowie Kościoła.

Po ukończeniu nauki w szkole Barnstaple, w wieku osiemnastu lat Kutbert został anglikańskim pastorem, otrzymując probostwo w Hunstshaw, nieopodal miejsca swego urodzenia. Rok później udał się na studia do Oksfordu, najpierw w Konwikcie św. Albana (St Alban's Hall), później w Kolegium św. Jana (St John's College). W tym ostatnim pełnił posługę kapelana.

 Kolegium Angielskie w Douai

W czasie studiów Kutbert poznał św. Edmunda Campiona i wielu innych wybitnych katolików, co wpłynęło na jego nawrócenie. Gdy pod koniec 1570 roku list pisany do niego przez Grzegorza Martina (uczony katolicki, tłumacz Wulgaty) wpadł w ręce anglikańskiego biskupa Londynu, funkcjonariusze państwowi otrzymali rozkaz uwięzienia go wraz ze wszystkimi, których nazwiska były wymienione w liście. Kutbert ostrzeżony przez bł. Tomasza Forda, zdołał uciec przed aresztowaniem do Kornwalii, a stamtąd trafił do katolickiego Kolegium Angielskiego we francuskim Douai, w 1573 roku. Dwa lata później przyjął święcenia kapłańskie. W lutym 1576 roku otrzymał bakalaureat z teologii, a niecałe dwa miesiące później wyjechał do Anglii, razem ze św. Janem Payne. Ksiądz Mayne zatrzymał się u Franciszka Tregiana St., w kornwalijskiej parafii Probus.

Golden Manor w Probus, Kornwalia

Dom Franciszka Tregiana St.

Wszechobecni agenci Elżbiety I szybko dowiedzieli się o tym, że ksiądz katolicki przebywa w okolicy Probus i rozpoczęto poszukiwania w czerwcu 1576 roku. Wysoki urzędnik korony angielskiej, sir Ryszard Grenville, słynny żeglarz i odkrywca, znany ze swych antykatolickich uprzedzeń, 8 czerwca 1577 roku wdarł się wraz z setką żołnierzy do domu Tregiana. W jednej z komnat znaleźli Kutberta Mayne, a agnusek (woskowy medalik poświęcony przez papieża) upewnił Grenville'a, że znaleźli właściwą osobę. Księdza zabrano do aresztu, a Franciszek Tregian został skazany na konfiskatę mienia za ukrywanie katolickiego księdza, a że nie chciał złożyć przysięgi supremacyjnej, spędził w więzieniu 26 lat.

 Pozostałości po celi św. Kutberta Mayne w Launceston

Czas do rozprawy ks. Mayne spędził przykuty do pryczy w celi więzienia w Launceston. Władze wystąpiły z żądaniem kary śmierci dla niego za zdradę, ale miały problem z formalnym przygotowaniem aktu oskarżenia. Proces rozpoczął się 23 września 1577 roku przedstawieniem duchownemu pięciu zarzutów. Sędzia Roger Manwood zarządził, iż z braku dowodów, dla wydania wyroku skazującego, wystarczy "silne" domniemanie. Tym sposobem ks. Mayne został skazany na powieszenie i poćwiartowanie. Gdy oznajmiono mu wyrok odpowiedział tylko: "Deo gratias!". Razem z nim był sądzony Franciszek Tregian oraz ośmiu innych świeckich, których skazano na konfiskatę majątku i dożywotnie więzienie.

W nocy 27 listopada 1577 roku cela św. Kutberta napełniła się niezwykłym światłem, czego świadkami byli jego współwięźniowie.

Relikwia kości czaszki św. Kutberta Mayne

Klasztor SS. Franciszkanek Niepokalanej w Lanherne, Kornwalia

W dzień egzekucji jeszcze raz zaoferowano Mu wolność w zamian za wyrzeczenie uznanie królowej angielskiej głową Kościoła i wyrzeczenie się wiary. Odrzucając propozycję, ucałował Biblię i powiedział, że "królowa nigdy nie była, nie jest i nigdy nie będzie głową Kościoła w Anglii".

Św. Kutbert Mayne został stracony na rynku w Launceston 29 listopada 1577 roku. Przed śmiercią zabroniono mu odzywać się do tłumu, więc modlił się po cichu. Zanim wyzionął ducha na szubienicy, odcięto go i rozciągnięto członki, a na samym końcu poćwiartowano.

Papież Leon XIII beatyfikował Go 29 grudnia 1886 roku, a kanonizował Paweł VI 25 października 1970 roku, w grupie Czterdziestu Męczenników Anglii i Walii (vide: św. Augustyn Webster, św. Henryk Walpole, św. Małgorzata Cliterhow, św. Ryszard Reynolds, św. Jan Plessington, św. Jan Roberts, św. Jan Rigby i św. Ambroży Edward Barlow).

Czterdziestu Męczenników Anglii i Walii

Patron:
Męczenników angielskich, ludzi prześladowanych za wiarę.

Ikonografia:
Przedstawiany jako ksiądz. Jego atrybutem jest: palma, krzyż, księga.

Św. Kutbert z Lindisfarne

Święty mnich i biskup (ok.634-687).

Znany również pod imieniem: Cuthbert, Gisbert.

Kaplica św. Kutberta na wyspie Farne

Urodził się około 634 roku w Nortumbrii, najprawdopodobniej w okolicy Dunbar, wcześnie został sierotą. Jego głównym zajęciem, gdy był małym chłopcem było pasienie owiec. Wtedy też, jednej nocy, miał wizję duszy św. Aidana z Lindisfarne (Lindesfarne) prowadzonego do nieba przez anioły. Pod jej wpływem udał się w 651 roku do klasztoru w Old Melrose założonego przez św. Aidana, aby zostać mnichem. Był duchowym uczniem opata św. Boswella (Boisila). Przewyższał innych mnichów pobożnością, dyscypliną, gorliwością i erudycją.

Katedra p.w. Chrytusa, Maryi Dziewicy i św. Kutberta w Durham

Kiedy Alchfrith (Ealhfrith), król Deiry, ufundował nowy klasztor w Ripon, św. Kutbert został w nim w 658 roku przełożonym. Po uznaniu przez króla rytu rzymskiego w 661 roku, św. Kutbert powrócił z opatem Eatem do Melrose, jako zwolennicy kościoła iroszkockiego.

Opactwo Melrose

W 664 roku w klasztorze wybuchła zaraza, Święty poważnie zachorował, a opat Boswell zmarł i św. Kutbert został jego następcą. Jako, że wiara wśród ludu podupadła spędził wiele czasu nauczając i spowiadając, zasłynął również wieloma cudami, jakie miały miejsce za jego wstawiennictwem. Posiadał dar uzdrawiania i proroctwa.

Miniatura z "Żywotu św. Kutberta" św. Bedy Czcigodnego

W 664 roku został wezwany przez swego dawnego opata Eata, który został biskupem Lindisfarne, do opactwa Lindisfarne, gdzie pełnił św. Kutbert  funkcję przeora i nauczyciela. Podporządkowując się uchwałom synodu w Whitby, wprowadził z wielką cierpliwością i stanowczością ryt rzymski do opactwa.

Opactwo Lindisfarne

W 676 roku wycofał się z klasztoru i od tej pory prowadził życie pustelnicze. Po jakimś czasie osiadł na jednej z wysp Farne, nieopodal Lindisfarne, zaostrzając narzucone sobie posty i umartwienia.  Początkowo przyjmował w swojej chatce wiernych i umywał im stopy, ale później ograniczył się do błogosławieństwa przez okienko celi.

Katedra w Oksfordzie

Na synodzie w Twyford w 684 roku został wybrany biskupem Hexham i Lindisfarne, ale nie chciał przyjąć tej godności i opuszczać swojej pustelni. Dopiero po wizycie delegacji z królem Ecgfrithem na czele zgodził się na opuszczenie wyspy. W Wielkanoc 685 roku został wyświęcony przez arcybiskupa Teodora z Canterbury. W tym samym roku pracował pośród ofiar dżumy. Po Bożym Narodzeniu 686 roku powrócił na wyspę, gdzie zmarł 20 marca 687 roku, z powodu wyczerpania i krwawiących wrzodów na nogach.

Kaplica p.w. św. Kutberta na Inner Farne

Został pochowany w Lindisfarne, po jedenastu latach po raz pierwszy otwarto jego grób i znaleziono nietknięte ciało. Fakt ten wraz z licznymi cudami, jakie miały miejsce u jego grobu wpłynął na to, że był najbardziej popularnym świętym północnej Anglii. W 875 roku Duńczycy napadli na Lindisfarne, a mnisi zabrali doczesne szczątki św. Kutberta razem z głową św. Oswalda i ciałem św. Edberta, ukrywając je w różnych miejscach, również w klasztorze w Melrose. Po siedmiu latach przymusowej wędrówki jego ciało złożono w Chester-le-Street (Cuncacestre), aż do 995 roku, kiedy kolejna duńska inwazja sprawiła, że św. Kutbert znalazł się w Ripon.

Katedra w Durham

Mniej więcej z tego okresu pochodzi relacja o pojawieniu się Świętego w wizji, w której dał do zrozumienia, że chciałby spocząć w Durham i tak się stało - ciało św. Kutberta złożono w nowo wybudowanym kościele (tzw. Białym Kościele), na którego miejscu stoi obecna katedra.W 1104 roku sarkofag został ponownie otwarty i przeniesiono jego relikwie do ołtarza ukończonej katedry.

Katedra w Durham

Grób św. Kutberta

Pocztówka z 1925r.

Relikwiarz św. Kutberta został zniszczony w 1539 roku po usankcjonowaniu przez Henryka VIII niszczenia relikwiarzy świętych katolickich, ale same relikwie ocalały w niezwykły sposób . Po raz ostatni sarkofag otwarto 17 maja 1827 roku.

Patron:
Anglii, Nortumbrii, diecezji Hexham, Newcastle i Lancaster, Durham. Wioślarzy, marynarzy, żeglarzy, pasterzy, ornitologów. Wzywany w obronie przed dżumą i inną zarazą.

Ikonografia:
Przedstawiany jako biskup z łabędziami i wydrami, trzymający ukoronowaną głowę św. Oswalda, pustelnik karmiony przez orła. Jego atrybutami są: mitra, pastorał, kielich, księga, słup ognia, wieża, wydry, foki.

Legenda:
Stojący na brzegu morza św. Kutbert był tak pogrążony w modlitwie, że zaskoczył go przypływ. Gdy woda się cofnęła, przemoczonego mnicha foki, wydry i łabędzie osuszyły go swoim oddechem.

"Małe żywoty świętych", 1904r.

rys. Charles Robinson

Gdy pewnego razu Święty mówił kazanie, diabeł chcąc przestraszyć wiernych, zapalił zabudowania. Przerażeni mieszkańcy rzucili się na ratunek, próbując ugasić ogień, ale zniknął on dopiero wtedy gdy św. Kutbert żarliwie się pomodlił. Wtedy dopiero, ci co go słuchali, spostrzegli że zabudowania stoją nietknięte, a pożar był tylko złudzeniem.


Według innej legendy, gdy św. Kutbert budował klasztor w Carlisle, w pracach przeszkadzał mu diabeł. Niszczył on nocą to, co w dzień wybudował mnich. Ale wytrwałością i modlitwą udało mu się pokonać szatana.

Ewangelia ze Stonyhurst

Varia:
W 1104 roku w sarkofagu św. Kutberta znaleziono małą Ewangelię św. Jana, znaną również jako Ewangelię ze Stonyhurst. Jest to najmniejszy (9,75x12,5cm) anglo-saksoński manuskrypt, napisany w skryptorium opactwa Wearmouth-Jarrow za czasów opata Ceolfryda. Po rozwiązaniu klasztorów za Henryka VIII trafiła w ręce kolekcjonerów. Obecnie została wypożyczona na stałe w 1970 roku do Muzeum Brytyjskiego (British Museum).

Gdy św. Kutbert przebywał na Farne pielęgnował ptaki wodne, otaczając je szczególną ochroną. Jeden z gatunków kaczek - edredon (miękkopiór) został nazwany zdrobnieniem imienia Świętego, "Cuddy's duck". Nazwa ta jest do dziś używana przez mieszkańców Nortumbrii.

Somateria mollisima czyli kaczka św. Kutberta

Lektura:
Jakub de Voragine "Złota legenda" - "Żywot św. Kutberta"
.