Św. Maurycy z Agaunum

.

Święty męczennik (IIIw.)

 Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu

Był żołnierzem i dowódcą Legii Tebańskiej w wyprawie do Galii w 286 roku.
Gdy namiestnik cesarski Maksymilian Herkules nakazał żołnierzom złożenie bożkom ofiary, św. Maurycy i cała jego legia, składająca się z 6000 chrześcijan, brzydząc się bałwochwalstwem, odmówiła mu. Żadne namowy nie pomagały, więc Maksymilian rozkazał wycięcie w pień całej Legii, w tym i św. Maurycego, dnia 22 września,
w Agaunum (Saint-Maurice).

Męczeństwo św. Maurycego i towarzyszy

"Żywoty świętych" Wincenty de Beauvais, XIVw.

Św. Grzegorz z Tours w "Historii Franków" wspomina, że w miejscu gdzie pochowano męczenników biskup Octodorum, Teodor, w IV wieku wybudował kaplicę.
Później na jej miejscu wzniesiono klasztor, wokół którego z czasem wyrosło miasto Saint-Maurice.

Relikwiarz św. Maurycego, XII/XIIIw.

Opactwo św. Maurycego w Saint-Maurice, Valais

W 961 roku relikwie św. Maurycego przywieziono do Ratyzbony (Regensburga),
a później do Magdeburga, gdzie złożono je w katedrze. Do XVI wieku była ona miejscem pielgrzymek do grobu Świętego, jednego z patronów cesarstwa.
Od czasów reformacji znajduje się w rękach protestantów.

 Opactwo św. Maurycego w Saint-Maurice, Valais

Włócznia św. Maurycego
Według legendy miała należeć do niego lanca, w której grocie znajdował się gwóźdź z Krzyża Jezusa. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z VI wieku, gdy znajdowała się
w posiadaniu władców Burgundii. W 926 roku włócznia przeszła na własność cesarzy niemieckich, po tym jak Henryk I Ptasznik kupił ją od burgundzkiego króla Rudolfa II. Od X wieku stała się insygnium władzy cesarzy, którzy nigdy się z nią nie rozstawali.

 Włócznia św. Maurycego

W XIV wieku Karol IV Luksemburski ofiarował włócznię kościołowi p.w. Świętego Ducha w Norymberdze, gdzie zawieszono ją w relikwiarzu znajdującym się w nawie głównej. Co roku, w drugi piątek po Wielkanocy obchodzono w mieście Święto Włóczni Pańskiej. W czasach wojen napoleońskich lancę wywieziono do Wiednia
i umieszczono w skarbcu Habsburgów, w którym znajduje się do dzisiaj.
Jedynie w czasie II wojny światowej na krótko powróciła do Norymbergi.

Św. Maurycy z aniołem

Bernardo Strozzi, ok. 1640r.

Ermitaż w Sankt Petersburgu

Kult św. Maurycego w Polsce
Kopię włóczni z fragmentem gwoździa ofiarował cesarz Otton III Bolesławowi Chrobremu na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku. Początkowo była zawieszona nad tronem biskupów krakowskich, z czasem została przeniesiona do skarbca ktedralnego na Wawelu. Wynoszono ją podczas najważniejszych świąt i uroczystości kościelnych. Relikwiarz z fragmentem gwoździa został w 1669 roku wywieziony przez króla Jana II Kazimierza Wazę do Paryża, do opactwa św. Germana
(Saint-Germain-des-Pres)  i w czasie rewolucji francuskiej został zniszczony.

Spotkanie św. Erazma ze św. Maurycym

Matthias Gruenewald, 1517-23

Alte Pinakothek w Monachium, Bawaria

W 1998 roku w Zawichoście archeolodzy odkopali pozostałości po kaplicy
św. Maurycego z XI wieku, który prawie w całości porwał nurt Wisły (kaplica widniała jeszcze na rycinie z XVII wieku Eryka Dahlberga, oficera sztabu Karola X Gustawa).

Detal ołtarza głównego, XVIw.

Kościół p.w. św. Andrzeja w Wellingham, Norfolk

Relikwie św. Maurycego znajdują się również w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Zabrzu-Rokitnicy, w ołtarzu głównym.

Patron:
Austrii, Piemontu, Sardynii, Magdeburga, Zwickau, Sandau, Bad Sulza, Coburga, żołnierzy, piechoty, papieskiej Gwardii Szwajcarskiej, alpinistów, tkaczy, płatnerzy. Wzywany w obronie przed podagrą i skurczami. Pomaga w walce z wrogami Kościoła.

Św. Maurycy

Kolumna Trójcy Przenajświętszej w Ołomuńcu

Ikonografia:
Przedstawiany w żołnierskiej tunice. Jego atrybutem jest: palma, flaga, lanca, miecz, sztylet, tarcza, koń.

Męczeństwo św. Maurycego

El Greco, 1580-81

Klasztor św. Wawrzyńca w San Lorenzo de El Escorial

Impresje muzyczne:
Guillaume Dufay "Missa sancti Mauritii"
Joseph Leopold Eybler "Missa sancti Mauritii"
Pavel Josef Vejvanovsky "Sonata sancti Mauritii"

 Kościół p.w. św. Piotra i św. Pawła w Trottiscliffe, Kent

Varia:
W 1434 roku hrabia sabaudzki Amadeusz VIII założył Zakon św. Maurycego w pustelni Ripaille, z regułą cysterską, w którym sam został mnichem. Rozwiązany pięć lat później, gdy hrabia został antypapieżem Feliksem V, w opozycji do Eugeniusza IV. W 1572 roku książę Emanuel Filibert przywrócił zakon do życia i zjednoczył go z włoskim zakonem św. Łazarza, dając początek Zakonowi św. Maurycego i św. Łazarza oraz przejmując augustiańską regułę. Papież Grzegorz XIII zatwierdził nowe zgromadzenie bullą Pro Commisa z 1572 roku, wyznaczając jako cel obronę Sabaudii przed kalwinizmem.

                                        Krzyż św. Maurycego i św. Łazarza                         Krzyż św. Maurycego

Zakonnicy składali śluby posłuszeństwa papieżowi i zwierzchnikom, a także przysięgali wierność dekretom Soboru Trydenckiego. Zakon potocznie nazywano maurycjanami. Domy znajdowały się w Turynie i w Nicei. Za zgodą króla Emanuela wznowiono, zniesiony przez Francuzów zakon, powierzając w opiekę szpitale
w Turynie, Aoście, Walencji i Lanzo. Król dał zakonowi nową ustawę w 1868 roku i podzielił członków na rycerzy, oficerów oraz komandorów. Jednocześnie ustanowił Order św. Maurycego. W 1951 roku rząd włoski uznał zakon za organizację charytatywną i prywatny świecki zakon rycerski. Jednym z kawalerów orderu był gen. Władysław Anders.

 Katedra p.w. św. Maurycego i św. Katarzyny w Magdeburgu, Saksonia

Przysłowia:
Jeśli Maurycy ma jasne lice, to sprowadza wnet nawałnice.
Jeśli jasny Maurycy, to rad w zimie wiatr ryczy.
Maurycy jak się śmieje, wiater rychło powieje.

Lektura:
bł. Jakub de Voragine "Złota legenda" - "Żywot św. Maurycego"

 Fragment relikwiarza św. Maurycego

.

Św. Eksuperiusz z Agaunum

.

Święty męczennik (IIIw.)

Znany również jako: Eksupernis.

Św. Eksuperiusz (pośrodku) ze św. Hieronimem (po lewej) i św. Ambrożym

Meister von Liesborn, 1465-90

National Gallery w Londynie

Był aquliferem - żołnierzem noszącym sztandar - w Legionie Tebańskim dowodzonym przez św. Maurycego, stacjonującym w Galii w 286 roku.

Gdy namiestnik cesarski Maksymilian Herkules nakazał żołnierzom złożenie bożkom ofiary, św. Maurycy i cała jego legia, składająca się z 6000 chrześcijan, brzydząc się bałwochwalstwem, odmówiła mu. Żadne namowy nie pomagały, więc Maksymilian rozkazał wycięcie w pień całej Legii, w tym i św. Maurycego, dnia 22 września,
w Agaunum (Saint-Maurice).

Budynek opactwa w Gembloux, Walonia

(obecnie Uniwersytet Przyrodniczy)

Relikwie św. Eksuperiusza w X wieku trafiły do opactwa św. Piotra i św. Eksuperiusza w belgijskim Gembloux, dokąd przeniósł je św. Wibert. Jeden z mnichów opactwa stworzył poemat opisujący męczeństwo Legionu Tebańskiego.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju żołnierza, ze sztandarem. Jego atrybutem jest: palma, krzyż, sztandar, miecz.
.

Św. Kandyd z Agaunum

.

Święty męczennik (IIIw.)

Ayne Bru, 1502-07

Museu Nacional d'Art de Catalunya w Barcelonie

Był legatem w Legionie Tebańskim dowodzonym przez św. Maurycego, stacjonującym w Galii w 286 roku.

Gdy namiestnik cesarski Maksymilian Herkules nakazał żołnierzom złożenie bożkom ofiary, św. Maurycy i cała jego legia, składająca się z 6000 chrześcijan, brzydząc się bałwochwalstwem, odmówiła mu. Żadne namowy nie pomagały, więc Maksymilian rozkazał wycięcie w pień całej Legii, w tym i św. Kandyda, dnia 22 września,
w Agaunum (Saint-Maurice).

Relikwiarz św. Kandyda

Opactwo św. Maurycego w Saint-Maurice, Valais

Przez wiele stuleci relikwie św. Kandyda i jego towarzyszy były przechowywane w relikwiarzu z VI wieku, znajdującym się w opactwie św. Maurycego, założonym przez św. Teodora z Octodorum. Znajduje się tam również posrebrzane popiersie z jego relikwiami.

Patron:
Kantonu Appenzell-Innerhodden.

Ikonografia:
Przedstawiany jako żołnierz. Jego atrybutem jest: palma, miecz, krzyż.
.

Św. Franciszek Jaccard MEP

.

Święty kapłan i męczennik (1799-1838).

Znany również jako: Franciszek Jaccard Phan.

Franciszek Jaccard przyszedł na świat 6 września 1799 roku w sabaudzkim Onnion,
w rodzinie biednego i pobożnego rolnika, po dwudziestu latach oczekiwania. Jako dziecko wolał zabawę niż naukę w szkole, dlatego gdy rodzice wysłali go do niższego seminarium w Melan, nie radził sobie z nauką i zniechęcony powrócił do domu. Namawiany przez rodziców i przyjaciół postanowił spróbować swoich sił jeszcze raz, udając się w 1819 roku do seminarium w Chambery. Dwa lata później został członkiem Towarzystwa Misji Zagranicznych (M.E.P., Societe des Missions Etrangeres de Paris) w Paryżu. Tam też otrzymał święcenia kapłańskie, 15 marca 1823 roku. Odmówił przyjęcia stanowiska rektora seminarium, ponieważ jak sam mówił, pragnął poświęcić się nawracaniu pogan, a nie karierze w stolicy.

Przed wyjazdem na misje

Charles Louis de Coubertin, 1868r.

Dnia 10 lipca 1823 roku ks. Franciszek Jaccard wsiadł na pokład statku w Bordeaux
i opuścił swoją ojczyznę. Do Makau misjonarze przybili 25 listopada 1824, a w lutym 1826 dotarli do Kochinchiny (część Indochin, obecnie połud. Wietnam). W seminarium Ninh ks. Jaccard pobierał naukę języka wietnamskiego, przybierając imię Phan.
W krótkim czasie został rektorem seminarium w Ninh, w prowincji Quang Tri.

W lipcu 1828 roku żołnierze cesarza Minh Mang sprowadzili na jego rozkaz do pałacu Cung Quan w Hue ks. Franciszka Jaccarda Phan. Miał on tłumaczyć francuskie dokumenty na język wietnamski. Będąc pod stałym nadzorem, z brakiem swobody
w działaniu duszpasterskim, ksiądz poprosił króla o przeniesienie go do pałacu Duong Son, gdzie nie tylko mógłby tłumaczyć, ale i pomagać potajemnie katolikom. Uczył również francuskiego oraz historii Europy i Ameryki.

We wrześniu 1831 roku mieszkańcy Duong Son zostali zadenuncjowani przed cesarzem jako chrześcijanie. Aresztowano 73 osoby, każdą z nich skazano na chłostę, a rządca wioski i ks. Jaccard zostali skazani na śmierć. Cesarz Minh Mang zmienił karę śmierci na przymusową służbę wojskową dla księdza i sprowadził go z powrotem do Cung Quan. Na dworze nadal zajmował się tłumaczeniem ksiąg i dokumentów. Władca, ceniąc sobie towarzystwo ks. Franciszka, wielokrotnie prosił go o wyjaśnienie ilustracji o tematyce biblijnej. Korzystając z okazji ksiądz starał się przybliżyć władcy naukę o Bogu, duszy nieśmiertelnej oraz nagrodzie i karze po śmierci. Ośmielony okazywanym zainteresowaniem wysłał królowi katechizm dla katechumenów. Wtedy Minh Mang wysłał ministra spraw wewnętrznych z żądaniem, aby duchowny spalił wszystkie religijne książki, na co ten się nie zgodził. Minister odpowiedział, że jeśli ks. Jaccard zaprzestanie katolickiej propagandy, to będzie mógł zatrzymać książki, a na radzie cesarskiej zezna, że odesłał je do Francji. Gdy ksiądz stanowczo odmówił, tłumacząc, iż katolikowi nie wolno kłamać, a nauczanie Ewangelii jest jego obowiązkiem, minister zagroził, że w takiej sytuacji może zostać skazany na śmierć. Cesarz dowiedziawszy się o całym zajściu rozkazał jeszcze pilniej strzec swego tłumacza.

W styczniu 1833 roku cesarz rozkazał uwięzić wszystkich księży, Francuzów
i Wietnamczyków. Rozpoczęło się jedno z najkrwawszych prześladowań Kościoła.
W więzieniu do którego trafił ks. Jaccard, przez półtora roku towarzyszył mu franciszkanin, o. Odoryk Phuong. Co noc każdy z nich sprawował potajemnie ofiarę Mszy Św., a wszystko co było niezbędne do celebracji ukrywali pod podłogą.

W tym czasie na południu rozprzestrzeniał się antycesarski bunt kierowany przez
Le Van Khoia, adoptowanego syna francuskiego dyplomaty. Cesarz oskarżył chrześcijan o udział w spisku i kazał stracić ks. Franciszka i o. Odoryka. Wtedy matka cesarza przekonała go, że nie powinien ich zabijać, ponieważ mogloby to sprowokować interwencję Francuzów. Zostali skazani więc na zesłanie
i 12 grudnia 1833 roku księża dotarli do miejsca przeznaczenia, więzienia w dżungli na pograniczu Laosu. Tutaj miejscowym chrześcijanom udawało się czasem przekazać im listy i żywność, do momentu gdy cesarz powołał nowego naczelnika, któremu kazał czynić wszystko, co mogłoby skłonić księży do porzucenia swojej wiary. Widząc nieskuteczność swoich metod zamknął ich w małej celi, ograniczył racje żywnościowe, skonfiskował wszystkie książki i pilnie strzegł, nie dopuszczając nikogo innego do więźniów. Surowe warunki, głód i malaria przyczyniły się do śmierci o. Odoryk, 25 maja 1834 roku.

We wrześniu 1835 roku cesarz przeniósł ks. Franciszka, wycieńczonego malarią
i czerwonką, do łagodniejszego więzienia w Cam Lo w prowincji Quang Tri i zlecił mu nauczanie sześciu młodzieńców, zakazując wspominania choćby słowem
o chrześcijaństwie. Codziennie późnym wieczorem potajemnie odprawiał Mszę Św. Wielokrotnie był namawiany do ucieczki, tym łatwiejszej, że straż nie pilnowała go zbyt dokładnie, ale odmawiał za każdym razem, wiedząc, że Minh Mang zemści się nie tylko na nim, ale przede wszystkim na katolikach.

Sytuacja zmieniła się diametralnie na początku 1838 roku, gdy zlikwidowano seminarium Ninh, a ks. Candalh Kimowi udało się ujść w góry. Cesarz skierował swój gniew przeciw ks. Jaccard, 3 lipca każąc go zakuć w kajdany i po przesłuchaniu uwięzić. W Quang Tri mandaryn wiele godzin biczował ks. Franciszka aż do utraty przytomności, każąc wyrzec mu się wiary w Chrystusa. Gdy to nie skutkowało, przypalano rozżarzonymi szczypcami jego ciało.

Od 18 lipca 1838 roku ks. Franciszek dzielił swą celę z seminarzystą Tomaszem Thien. Razem modlili się, dziękując Panu Bogu i wzywając Jego opieki.
Dnia 17 września cesarz podpisał wyrok skazujący ich na śmierć przez uduszenie. Rankiem 21 września 1838 roku władze więzienia doprowadziły obu skazańców na wzgórze w pobliżu wsi Nhan Bieu. Odmówiwszy spożycia ostatniego posiłku, obaj uklękli i modlili się, po czym zaciągnięto im pętle na szyjach i uduszono. Ich ciała pochował razem lekarz Szymon Hoa, przyszły męczennik, w Nhu-ly. W 1846 roku doczesne szczątki obu męczenników wysłano do seminarium Towarzystwa Misji Zagranicznych w Paryżu.

Papież Leon XIII podpisał dekret o męczeństwie ks. Franciszka Jaccard dnia
19 czerwca 1840 roku,  ogłosił go błogosławionym dekretem
z 27 maja 1900 "Fortissimorum virorum". Kanonizowany 19 czerwca 1988 roku w Rzymie, przez papieża Jana Pawła II, w grupie 117 Męczenników Wietnamskich (Męczenników z Tonkinu), których wspólne wspomnienie przypada na 24 listopada.

117 Męczenników Wietnamskich

Ikonografia:
Przedstawiany jako kapłan, w czasie modlitwy lub męczeńskiej śmierci.
Jego atrybutem jest: palma, krzyż, księga, obcęgi, sznur.

Varia:
Towarzystwo Misji Zagranicznych założył w 1658 roku jezuita
o. Aleksander de Rhodes, rok później zostało zatwierdzone przez papieża Aleksandra VII. W ciągu trzech wieków swojej działalności Towarzystwo wysłało na misje do Azji ponad 4200 księży.

.

Św. Wincenty z Soignies

.

Święty opat i wyznawca (607-677).

Znany również jako: Madelgaire, Madelgarus.

Św. Wincenty jako hrabia Hainaut, XVIIIw.

Musee du Chapitre w Soignies, Walonia

Madelgaire urodził się w 607 roku w Stepy w Hainault. Był spokrewniony
z Merowingami, całą młodość spędził na dworze króla Dagoberta I. W 635 roku poślubił św. Waltrudę, z którą miał czwórkę dzieci, wychowywanych przykładnie po chrześcijańsku -  św. Dentlina, który zmarł w dzieciństwie, św. Landryka, biskupa Metzu oraz św. Aldetrudę i św. Madelbertę, ksienię Mauberge.

 Miejsce narodzin św. Wincentego w Soignies, Walonia

Święte małżeństwo ufundowało wiele klasztorów, w tym benedyktyński w Hautmont
w 642 roku  oraz w Soignies i w Mons. Gdy dzieci dorosły, św. Waltruda nakłoniła męża, aby resztę swego życia spędzili w odosobnieniu, na modlitwie i postach.
To właśnie za jej namową wstąpił do klasztoru w Haumont, gdzie przyjął imię Wincenty, w roku 653. Pod koniec swego życia udał się do Soignies, gdzie pełnił funkcję opata.

 Pozostalości klasztoru w Hautmont, Nord-Pas-de-Calais

Zmarł 14 czerwca 677 roku w opactwie w Soignies i tam został pochowany.
Już w XIII wieku kroniki odnotowują procesje ku czci św. Wincentego.

Obecnie co roku, w poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego, ulicami miasta jedenastokilometrową trasą jest niesiony w uroczystej procesji sarkofag z relikwiami Świętego.

Procesja św. Wincentego w Soignies, Walonia

Gdy w IX wieku nastąpiło w klasztorze w Soignies rozluźnienie dyscypliny zakonnej, klasztorem zajęli się kanonicy, którzy w ciągu następnego stulecia wznieśli wspaniałą kolegiatę poświęconą św. Wincentemu. Sława kościoła wzrosła w XIV wieku, gdy biskup Cambrai przyznał czterdziestodniowy odpust wszystkim pielgrzymom modlącym się u grobu Świętego. Kres działalności kanoników położyła rewolucja francuska, 1 września 1796 roku.

 Kolegiata św. Wincentego w Soignies, Walonia

Patron:
Soignies.

Ikonografia:
Przedstawiany jako mnich lub w szatach królewskich. Jego atrybutem jest: księga, klasztor, krzyż, korona.

Św. Waltruda i św. Wincenty wraz z dziećmi

Kościół p.w. św. Wincentego a Paulo w Paryżu

Hippolyte Flandrin, 1848-53, fragm. fryzu

.