Św. Sebastian

.

Święty męczennik (256-288)

Urodził się około 256 roku w galijskim Narbonne w rodzinie bogatych chrześcijan. Nauki pobierał w Mediolanie, mieście rodzinnym matki. Wstąpił do gwardii cesarskiej w Rzymie, a po pewnym czasie został  mianowany jej dowódcą. Długo ukrywał przed cesarzem i innymi żołnierzami to, że jest chrześcijaninem, jednocześnie potajemnie pomagając męczonym i prześladowanym współbraciom.

Raffaello Sanzio, 1501-02

Accademia Carrara w Bergamo, Włochy

Pochodzący ze znakomitej rodziny bracia Marek i Marcelin zostali okrutnie skatowani, potem skazani na śmierć, za to że nie chcieli oddać czci pogańskim bogom. Cesarz ze względu na ich pozycję zwlekał z wykonaniem wyroku, odkładając go na miesiąc, licząc że może uda mu się ich pozyskać dla pogaństwa. Jednocześnie kazał zaprowadzić ich do domu więziennego dozorcy Nikostrata i tam przyprowadzono ich rodziców, żony i dzieci, którzy wśród łkań i błagania usiłowali namówić obu braci do odstępstwa od wiary. Ci, postawieni w tak okrutnej sytuacji, zaczęli się łamać.

Męczeństwo św. Sebastiana, Marka i Marcelina

"Speculum historiale" Wincenty de Beauvais, XV w.

Wtedy św. Sebastian obecny przy tej scenie nie wytrzymał i zawołał do obu, aby się nie poddawali i mężnie wytrwali przy Chrystusie. Żona Nikostrata, Zoja, niema od sześciu lat, wzruszona jego wiarą, uklękła przed Sebastianem i uniosła ręce. Chcąc pokazać prawdę swych słów, błagał Boga, aby uzdrowił kobietę i przywrócił jej mowę. Zoja przemówiła wychwalając Pana Boga, a wtedy wszyscy obecni uwierzyli w Chrystusa i przyjęli Chrzest.

Antonello da Messina, 1476-77

Gemaldegalerie w Dreźnie, Niemcy

Urzędnicy cesarscy nie mieli odwagi sami się na niego targnąć, oskarżyli go więc przed cesarzem, że nie tylko sam jest chrześcijaninem, ale również członków tej sekty wspiera pieniędzmi, a wielu innych nawraca się za jego namową i przykładem. Dioklecjan rozgniewany zawezwał Sebastiana przed siebie i afrykańskim łucznikom rozkazał, aby go rozstrzelali. Wyprowadzono Świętego za miasto, obnażono i przywiązano do drzewa, po czym strzelcy tak go pociskami obsypali, że wyglądał jak najeżony strzałami. Sądząc że już nie żyje, oprawcy odeszli  zostawiając Sebastiana. W nocy na miejsce kaźni przyszła pobożna wdowa Irena wraz ze służącą, aby ciało pogrzebać, ale ku swemu zdumieniu odkryła, że młodzieniec mimo, że ciężko ranny, żyje. Zabrała go więc do domu i tak długo pielęgnowała, aż Sebastian odzyskał zdrowie.

Św. Irena i jej służąca opiekują się św. Sebastianem

Dirck van Baburen, ok. 1615r.

Museo Thyssen-Bornemisza w Madrycie, Hiszpania

Chrześcijanie prosili go, aby ratował życie i uchodził z miasta, ale on po długiej modlitwie udał się nieopodal pogańskiej świątyni i widząc zbliżający się orszak cesarski wezwał cesarza do zaprzestania swoich prześladowań. Dioklecjan nie mógł uwierzyć, że Sebastian żyje, a w końcu nakazał go zatłuc kijami i ciało wrzucić do Cloaca Maxima. Pobożna Lucyna, której się Święty ukazał nakazując swój pochówek, zabrała jego ciało i pogrzebała w katakumbach.

Marmurowa rzeźba przy ołtarzu w kaplicy Bazyliki św. Sebastiana, Rzym

Antonio Giorgetti, 1665

Jeden z siedmiu głównych kościołów w Rzymie jest poświęcony św. Sebastianowi. Bazylika św. Sebastiana za Murami (San Sebastiano fuori le Mura) została zbudowana na polecenie papieża Damazego w pierwszej połowie IV wieku na miejscu katakumb w których pochowano Świętego. Ciało św. Sebastiana przeniesiono tutaj około roku 350. W 826 w obawie przed Saracenami przeniesiono relikwie do Bazyliki św. Piotra, kościół pod wezwaniem męczennika został zniszczony. Bazylikę odbudowano za panowania papieża Mikołaja I, a ołtarz poświęcony św. Sebastianowi został konsekrowany przez papieża Honoriusza III na prośbę cystersów, którzy opiekowali się tym miejscem. Od 1612 roku relikwie Świętego spoczywają pod tym ołtarzem, dokładnie nad jego grobem w katakumbach. Obecny wygląd bazyliki pochodzi głównie z XVII w.

Bazylika św. Sebastiana za Murami, Rzym

Kolejną bazyliką rzymską poświęconą św. Sebastianowi jest Bazylika św. Sebastiana na Palatynie (San Sebastiano al Palatino), zbudowana w miejscu gdzie zginął. W kościele św. Andrzeja Apostoła w Dolinie (San Andrea della Valle) w kaplicy poświęconej Świętemu znajdują się trzy ogniwa z łańcucha, którym był skrępowany.

Św. Sebastian jest zaliczany do grona 14 Przyczyńców  w potrzebie.

Za papieża Agatona swoim wstawiennictwem uchronił Rzym od morowego powietrza w 680 roku, za arcybiskupa Karola Boromeusza - Mediolan w 1575 roku i Lizbonę w 1799 roku.

Relikwiarz św. Sebastiana

Katedra Notre Dame w Paryżu

Relikwiarz na głowę św. Sebastiana, VII-IX w.

 Biblioteka Watykańska

W VII wieku lub nieco wcześniej część świętych szczątków dotarła do Florencji, Kapui i Mediolanu. Za Ludwika Pobożnego część relikwii za zgodą papieża Eugeniusza II opat Hilduin  w 826 roku umieścił w opactwie św. Medarda w Soissons. W 1564 roku hugenoci splądrowali opactwo i wyrzucili relikwie do rowu, pozbierano je w tajemnicy, a później część ukryto u św. Medarda, a część w kościele NMP, prawie całkowicie zniszczone w czasie rewolucji.
Relikwie św. Sebastiana przechowywano w kościołach Teatynów i Minimów w Paryżu, czterech kościołach Mantui, w Sewilli i Tuluzie, w katedrze w Tournay, w kościele Jezuitów w Antwerpii.


Patron:
Castel Gandolfo i Rio de Janeiro, umierających, papieskiej Gwardii Szwajcarskiej, żołnierzy, łuczników, rusznikarzy, płatnerzy, rzeźbiarzy, murarzy, ogrodników, koronkarek, introligatorów. Wzywany w obronie przed wrogami religii i przed zarazą.

Ikonografia:
Przedstawiany jako młodzieniec przywiązany do drzewa, związany i przeszyty strzałami, z aniołem nad głową niosącym wieniec zwycięstwa. Czasami niesie strzały.

Impresje muzyczne:
Guillame Dufay "O sancte Sebastiane" (motet)
Claude Debussy "Le martyre de Saint Sebastien"

Varia:
W czasie zarazy kładziono na ołtarzu poświęconym św. Sebastianowi grube woskowe świece, aby uprosić jej odwrócenie (za O.Kolbergiem).

Lektura:
Jakub de Voragine "Złota legenda" - "Żywot św. Sebastiana"

Andrea Mantegna, 1457-58

Kunsthistorisches Museum, Wiedeń

Katedra w Xanten, Niemcy

Pietro Perugino, ok. 1500r.

Bolonia, Włochy

Św. św. Mariusz, Marta, Audyfaks i Abachum

.

Święci męczennicy (zm. 270r.)

Św. Mariusz urodził się w Persji, w bardzo zamożnej rodzinie. Był konwertytą, który cały swój majątek rozdał ubogim. Wraz z żoną Martą oraz synami Audyfaksem i Abachumem (Abakukiem) przybyli do Rzymu, do grobów Apostołów. Pomagali chrześcijanom i grzebali zamordowanych, co ściągnęło na nich uwagę władz. Zostali pojmani przez sędziego Muscjanusza i poddani torturom, aby wyrzekli się wiary. Mariusza i jego synów ścięto na Via Cornelia, a Martę utopiono w studni w Saint Ninfa, niedaleko Rzymu w 270 roku. Rzymianka Felicyta odnalazła ich ciała i pochowała 20 stycznia w swoim majątku w Buxus. Powstał tam kościół, który w średniowieczu stał się miejscem pielgrzymek.

Biczowanie św. Mariusza i synów

Giovanni Antonio Amadeo, marmurowa płaskorzeźba, 1479-82

Relikwie odkryto w roku 1590, przechowywano je w Rzymie, w kościele
p.w. św. Adriana, św. Karola i św. Jana Kalybity. Eginhart, zięć i biograf Karola Wielkiego otrzymał część relikwii, które zawiózł do opactwa w Seligenstadt, którego był założycielem. Część relikwii przechowywano w Soissons, ale zostały one zbeszczeszczone i zniszczone przez kalwinów.
.

Św. Woluzjan z Tours

Święty biskup (zm. 496r.)

Pochodził z senatorskiej rodziny, bogatej i  uprzywilejowanej. Poprzedni biskup Tours Perpetuus był jego krewnym. Woluzjan został siedemnastym biskupem Tours w 488 roku. Wypędzony z biskupstwa przez ariańskich Wizygotów, którzy podejrzewali, że sprzyja Chlodwigowi. Biskup schronił się w Hiszpanii, gdzie zmarł. Niektórzy hagiografowie podają, że w ślad za nim podążyli wizygoccy wysłannicy, którzy go ścięli.

Kościół p.w. św. Woluzjana w Foix, Francja

Został pochowany w Foix. W 1111 roku przeniesiono doczesne szczątki św. Woluzjana do kościoła p.w. św. Nazariusza, który później został nazwany jego imieniem. Kościół i relikwie zostały zniszczone przez kalwinów w czasie wojen religijnych.

Św. Grzegorz z Tours wspomina tego Świętego w swoich pismach.

Patron:
Francuskiego Foix.
.

Św. Antoni Pustelnik

.

Święty opat i wyznawca (251-330).

Znany również pod imieniem: Antoni Egipski, Antoni Anachoreta, Antoni Wielki.

Św. Antoni podejmuje decyzję

"Speculum historiale" Wincenty z Beauvauis OP, XV w.

Urodził się w 251r. w Koman, nieopodal egipskiej Heraklei, w rodzinie pobożnych chrześcijan. Wcześnie zmarli mu rodzice, rozdał majątek ubogim, a sam został pustelnikiem. Wiele razy kuszony przez szatana, bohatersko przetrwał dzięki modlitwie i umartwieniom. W wieku 35 lat udał się w głąb pustyni i tam zamieszkał w jamie. Przychodzili do niego mężczyźni, którzy chcieli prowadzić bogobojne życie prowadzeni jego przykładem, wkrótce powstał tam pierwszy klasztor.

 W 311r. na krótko opuścił swoją pustelnię i udał się do Aleksandrii, zaniepokojony rosnącym wpływem bezbożnika Ariusza i prześladowaniami Maksymina. Po powrocie wycofał się na pustynię, do groty na górze Kolzim.


Cesarz Konstantyn i jego synowie bardzo go poważali, zasięgając jego rady w różnych sprawach. Widząc, że Konstantyn ulega wpływom arianizmu, pisał do niego listy upominając go i wyprowadzając z błędów.
Św. Hieronim opisuje, jak za Bożym natchnieniem spotkał na pustyni św. Pawła Pustelnika, który tam żył od 90 lat i z wielką czcią go pogrzebał.

G.G. Savoldo - Święty Antoni ze św. Pawłem Pustelnikiem, 1515r.

Gallerie dell'Accademia, Wenecja

Zmarł 17 stycznia 330r., nakazując swoim uczniom pogrzebanie swojego ciała, a nie balsamowanie na sposób egipski. Miejsce jego pochówku nie było znane, aż do 561r., kiedy zostało cudownie odnalezione. Na rozkaz cesarza Justyniana przeniesiono je do Aleksandrii, ale po zdobyciu jej przez Saracenów w 635r. ponownie zostały przeniesione - tym razem do Konstantynopola. W XIII w. francuski książę Jocelyn otrzymał relikwie św. Antoniego jako dar od cesarza Konstantynopola i zabrał je do burgundzkiego Monte-Saint-Didier w diecezji Dauphine. W styczniu 1491r. relikwie Świętego przeniesiono do kościoła parafialnego p.w. św. Juliana (Saint-Julien) w Arles, gdzie były przechowywane w szklanej trumnie. Część relikwii trafiła również do Rzymu, Kolonii i Antwerpii.

Żywot ku jego czci napisał św. Atanazy ok. 360r. Wspomina o nim również św. Hieronim.

 
Na św. Antoniego poświęcano ogień, który miał chronić przed chorobami skóry, zwłaszcza przed "ogniem św. Antoniego" czyli ergotyzmem (zatrucie sporyszem zbożowym).

Jean Bourdichon, XVI w.

z "Godzinek Anny Bretońskiej"

Patron:
Włoskiego Burgio, Castrofilippo, Agrigento, Chiaravalle, Ankony, Fivizzano, Fontainemore i Sycylii, brazylijskiego Canas, holenderskiego Mook. Zakonu antoninów, pustelników, mnichów, dzwonników, grabarzy, szpitali, plecionkarzy, szczotkarzy, rzeźników i świniopasów, oraz opiekun zwierząt domowych. Wzywany w obronie przed zarazą, zatruciem, chorobami skóry i atakami padaczki.


Ikonografia:
Przedstawiany jako pustelnik, czasami ze świnią. Jego atrybutami są: dzwonek, księga, widły.

Annibale Carracci - Kuszenie  św. Antoniego, 1597-98

National Gallery, Londyn 

Fra Angelico - Kuszenie św. Antoniego bryłą złota, 1436r.

Museum of Fine Arts, Houston

Cytat:

Przyjdą takie czasy, że ludzie będą szaleni i jeśli zobaczą kogoś przy zdrowych zmysłach, to powstaną przeciw niemu mówiąc: Jesteś szalony, bo nie jesteś do nas podobny.

Lektura:

Jakub de Voragine - "Złota legenda"
Benedyktyni Tynieccy - "Apoftegmaty Ojców Pustyni"

.

Św. Honorat z Arles

.

Święty biskup i wyznawca (zm. w 428).

Urodził się ok. 350r. Pochodził ze znakomitej rodziny mieszkającej na granicy Szampanii i Lotaryngii, z której pochodziło wielu rzymskich konsulów. W młodości przyjął chrzest wbrew woli rodziców, zachęcając do przyjęcia chrztu swojego starszego brata Wenancjusza. Po śmierci rodziców cały majątek rozdali biednym, a sami oddali się pod duchowe kierownictwo św. Kaprazjusza, który mieszkał na wyspie nieopodal Marsylii. Popłynęli wszyscy razem do Grecji, z zamiarem osiedlenia się na pustyni w eremie. Wenancjusz zmarł nagle w Achai, to smutne wydarzenie i pogorszenie stanu zdrowia skłoniło Honorata do powrotu do Galii. Udał się do biskupa Leoncjusza z Frejus (Foro-Julium), spędzając dłuższy czas jako eremita w pobliskich górach. Po powrocie z odosobnienia biskup Leoncjusz udzielił mu święceń kapłańskich, doradzając mu osiedlenie się na wyspie Leryn.

W 391r. wraz ze św. Kaprazjuszem, św. Lupusem z Troyes i innymi osiadł na wyspie i tu założył klasztor (Saint-Honorat), opierając go na regule św. Pachomiusza. Wyspa ta do tej pory mało odwiedzana i zamieszkana jedynie przez węże i dzikie zwierzęta, stała się w krótkim czasie siedliskiem życia zakonnego na Zachodzie.

Około roku 426 św. Honorat został wezwany do objęcia stolicy metropolitalnej Arles. Na tym stanowisku odznaczył się żywą wiarą, niezwykłą pokorą i miłością. Niestrudzony w nauczaniu i napominaniu, przestrzeganiu i pocieszaniu. Założył klasztor przy katedrze.

Napisał regułę dla swoich zakonników, homilie i listy. Zwalczał herezję ariańską i manichejską, pracował nad przywróceniem ortodoksji.

Warte odnotowania są jego słowa do urzędników miejskich, którzy odwiedzili go podczas ostatniej choroby: "Widzicie po mnie, jak kruche mieszkanie zamieszkujemy. Niezależnie jak wysoko w życiu zajdziemy, śmierć ściągnie nas w dół. Od tej konieczności umierania nikt nie jest wolny. Ale jesteśmy Chrystusowi winni wielkie dziękczynienie za to, że przez swoje Zmartwychwstanie ożywił naszą śmierć nadzieją na nasze własne zmartwychwstanie. Przynosząc nam życie wieczne zniszczył trwogę wiecznej śmierci. Żyjcie więc tak, abyście nie musieli się bać końca życia i abyście mogli traktować to co nazywamy śmiercią  jako przejście. Wprawdzie ciężkie jest oddzielenie duszy od ciała, ale o wiele cięższe będzie przebywanie duszy i ciała w ogniu piekielnym, o ile tak długo jak żyjemy nie rozpoznamy naszego duchowego szlachectwa i nie wydamy wojny ciału i naszym wadom. Tak więc czyńcie!"


Zmarł w styczniu 429r., uprzednio pożegnawszy się ze wszystkimi kapłanami. Lud tłumnie go żegnał podczas pogrzebu. Został pochowany w kościele p.w. św. Genezjusza z Arles. W 1391r. dużą część relikwii przeniesiono do Lerynu. W średniowieczu jego grób był miejscem licznych pielgrzymek. Relikwie spalono podczas rewolucji francuskiej.

Opactwo w Lerynie

Dnia 16 stycznia przypada również wspomnienie św. Honorata z Fondi, mnicha i wyznawcy.
Patron:
Wzywany do obrony przed suszą, nieszczęściem i ulewami.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju biskupa na wsypie Leryn z feniksem w pobliżu, czerpiącego wodę ze skały z mitrą nieopodal, wyprowadzającego węże z Lerynu lub nadzorującego budowę opactwa w Lerynie.

O św. Honoracie:
Kto chciał do Chrystusa, szedł do Honorata, a kto szedł do Honorata znajdował Chrystusa.

św. Hilary z Arles

Lektura:
św. Hilary z Arles "Kazanie o życiu św. Honorata z Arles"