Św. Cecylia z Rzymu

.

Święta dziewica i męczenniczka (zm. ok. 117).

Jacques Blanchard, XVIIw.

Ermitaż w Sankt Petersburgu

Urodziła się w rodzinie rzymskiego patrycjusza, jako jedyne dziecko. Nawróciła się, a po przyjęciu Chrztu Św. złożyła ślub czystości. Została zmuszona przez rodziców do zawarcia małżeństwa z poganinem Walerianem, z Bożą pomocą udało jej się nawrócić nie tylko męża, ale i jego brata Tyburcjusza.

Św. Cecylia i św. Walerian

"Złota legenda" J. de Voragine

Obaj bracia zajmowali się pochówkiem zamęczonych chrześcijan, czym narazili się prefektowi Almachiuszowi, który skazał ich obu na śmierć. Ich ciała odnalazła św. Cecylia, a gdy chciała ich pogrzebać przy drodze appijskiej, została pojmana
i aresztowana.

Św. Cecylia przed sądem

Domenichino, 1617-18

Luwr w Paryżu

Próbowano ją zmusić do wyrzeczenia się wiary i oddania hołdu pogańskim bożkom, a gdy to się nie udało, miała zostać uduszona w łaźni. Gdy to się nie udało, prefekt rozkazał ściąć ją mieczem. Kat trzykrotnie ciął w szyję, nie mogąc odebrać jej życia, a św. Cecylia żyła jeszcze przez trzy dni, aż otrzymała Komunię.

Męczeństwo św. Cecylii

Carlo Saraceni, ok. 1610r.

Los Angeles County Museum of Art w Los Angeles

W 882 roku nienaruszone ciało św. Cecylii odnaleziono w katakumbach
św. Kaliksta, przeniesiono je do bazyliki NMP na Zatybrzu, którą wzniesiono
w IV wieku na miejscu domu Świętej. Gdy w czasie remontu, w 1599 roku, kardynał Paweł Emilian Sfondrati polecił otworzyć sarkofag, okazało się, że jej ciało nie uległo rozkładowi. Kardynał zlecił rzeźbiarzowi Stefanowi Maderno uwiecznienie św. Cecylii w takiej postaci, w jakiej ją odkryto w sarkofagu.

Stefano Maderno, 1600

Bazylika p.w. św. Cecylii w Rzymie

W spisie relikwii walenckiej katedry znajdował się fragment żebra Świętej.
W weneckim Torcello, w katedrze p.w. Wniebowzięcia NMP przechowywana jest relikwia czaszki św. Cecylii.

Ekstaza św. Cecylii

Bernardo Cavallino, 1645r.

Museo Nazionale di Capodimonte w Neapolu, Kampania

Imię św. Cecylii wymieniane jest w Kanonie Rzymskim oraz w Litanii do Wszystkich Świętych.

Jean Baptiste Theodon, 1703r.

Kolumnada Berniniego

Kult św. Cecylii w Polsce
Jako patronka muzyków była czczona od średniowiecza. W połowie XVII wieku
w Warszawie istniało Bractwo św. Cecylii, które miało w kościele p.w. św. Marcina ołtarz, w kościele tym w latach 1907-10 wstawiono witraż z Jej wizerunkiem.

Wizerunki św. Cecylii znajdują się m.in. w kaplicy w poznańskiej katedrze, jest to obraz namalowany przez Guercino. Renesansowy posążek wyobrażający Świętą znajduje się w kościele p.w. św. Idziego w Krakowie, a w w sandomierskiej katedrze rzeźba z XVII wieku.

 Bazylika p.w. św. Cecylii (Santa Cecilia in Trastevere) w Rzymie

Wnętrze katedry p.w. św. Cecylii w Albi, Midi-Pyrenees

Patronka:
Francuskiej archidiecezji i miasta Albi oraz archidiecezji Omaha.
Chórzystów, lutników, muzyków, organistów, poetów i śpiewaków.

Ikonografia:
Przedstawiana jako młoda kobieta w stroju z epoki, grająca na organach, harfie, lutni lub cytrze. Jej atrybutem jest: palma, lilia, harfa, organy, anioł, płonąca lampa, miecz.

 

Św. Cecylia z aniołami

Antiveduto Gramatica, 1620-25

Kunsthistorisches Museum we Wiedniu

Impresje muzyczne:
Marc-Antoine Charpentier "Caeciliae, virgo et martyr" (1677, oratorium)
Henry Purcell "Ode for St Cecilia (Hail bright Cecilia!)" (1692)
Johann Caspar Ferdinand Fischer "Missa Sanctae Ceciliae"
Alessandro Scarlatti "Messa di Santa Cecilia"
Jan Dismas Zelenka "Missa Sanctae Caeciliae" (1722)
George Friedrich Handel "Ode for St Cecilia's Day" (1736)
Joseph Haydn "Missa Sanctae Ceciliae" (1766)
Franciszek Lessel "Kantata na dzień św. Cecylii" (1812)
Georg Valentin Roeder "Caecilia oder Die Feier der Tonkunst"
Charles Gounod "Messe solenelle de Sainte Cecilie" (1855)
Franz Liszt "Sancta Caecilia" (1874)
Ernest Chausson "La legende de Sainte Cecile" (1891)
Antoni Chlondowski, Idzi Ogerman-Mański "Śpiewy ku czci św. Cecylii" (1933)
Licinio Refice "Cecilia" (1934)
Benjamin Britten "Hymn to St Cecilia" (1940-42)
Gerald Finzi "For Saint Cecilia" (1946-47)
Arvo Part "Cecilia, vergine romana" (2000, kantata)
Frederik Magle "Cantata for St Cecilia's Day"

Charles Hoyan, ok. 1630r.

Katedra p.w. św. Juliana w Le Mans, Sarthe

Varia:
Giovanni Pierluigi da Palestrina założył w Rzymie stowarzyszenie muzyczne zajmujące się propagowaniem muzyki kościelnej, zatwierdzone przez papieża Grzegorza XIII. W 1847 roku papież Pius IX przekształcił je w Akademię Muzyczną św. Cecylii (Accademia Nazionale di Santa Cecilia), istniejącą do dzisiaj.

W 1867 roku ks. kanonik  Witt założył Stowarzyszenie św. Cecylii (Caecilienverein), które zostało zatwierdzone przez papieża Piusa IX w 1870 roku. Celem stowarzyszenia było odrodzenie i propagowanie muzyki religijnej w duchu i intencji Kościoła, opartej na przepisach liturgicznych.

John Strudwick, 1895-96

Sudley House w Liverpoolu, Merseyside

W Polsce ideę ruchu cecyliańskiego zapoczątkował ks. Józef Surzyński
w 1884 roku. W archidiecezjach zaczęły powstawać związki chórów kościelnych.

Od 1994 roku istnieje Ogólnopolski Związek Chórów Kościelnych Caecilianum.

Ekstaza św. Cecylii (w środku), ze św. Marią Magdaleną i św. Pawłem oraz św. Janem i św. Augustynem

Rafaello Sanzio, 1514r.

Pinacoteca Nazionale w Bolonii

W klasztorze św. Cecylii w Rzymie siostry benedyktynki tkają paliusze z wełny baranków poświęconych w dzień św. Agnieszki.

Michel van Coxcie, 1569r.

Museo del Prado w Madrycie

Przysłowia:
Gdy na św. Cecylii grzmi, rolnik o dobrym roku śni.
Święto Cecylii jesień umili.

 Róża angielska "St Cecilia"

Lektura:
Jakub de Voragine "Złota legenda" - "Żywot św. Cecylii"

.

Św. Odo z Cluny OSB

.

Święty opat (ok.878-942).

Znany również jako: Odon.

Urodził się około roku 878 w Deols, nieopodal Le Mans, jako syn szlachetnego rycerza Abbona. Jego narodziny przypisano szczególnemu wstawiennictwu i opiece św. Marcina z Tours. Nauki pobierał na dworze księcia Akwitanii Wilhelma I Pobożnego i hrabiego Fulko II z Andegawenii. W wieku szesnastu lat został kanonikiem w kościele p.w. św. Marcina w Tours, otrzymał niższe święcenia i został wysłany na studia teologiczne i muzyczne do Paryża, pod duchowym kierownictwem św. Remigiusza z Auxerre. Po powrocie do domu spędził rok w pustelni na modlitwie, postach i umartwieniu.

 Opactwo p.w. św. Piotra w Baume-les-Messieurs, Franche-Comte

Około 909 roku przyjął święcenia kapłańskie i został przełożonym szkoły w benedyktyńskim opactwie św. Piotra w Baume. Opatem Baume był św. Bernon, razem z którym św. Odon założył opactwo w Cluny w 910 roku.

Po śmierci św. Bernona w 927 roku, św. Odon został drugim opatem kluniackim.

 Rekonstrukcja opactwa w Cluny sprzed rewolucji francuskiej

Papież Jan XI w 931 roku upoważnił go specjalnym przywilejem do zreformowania (przywrócenia benedyktyńskiej obserwy) klasztorów w Akwitanii, północnej Francji
i Italii. Dzięki niemu mógł zjednoczyć kilka klasztorów pod swoim nadzorem oraz przyjmować mnichów benedyktyńskich, z niezreformowanych klasztorów.

W latach 936-942 święty opat kilkakrotnie odwiedził Rzym. Na Awentynie założył klasztor Matki Bożej, a także wprowadził reformy kluniackie do klasztorów na Monte Cassino i w Subiaco.

Anonim. franc. miniaturzysta, XIw.

Napisał biografię św. Gerarda z Aurillac, trzy tomy esejów dotyczące moralności (Collationes), poemat na temat Odkupienia, dwanaście antyfon na cześć św. Marcina z Tours.

Latem 942 roku będąc w Rzymie św. Odon poważnie zachorował. Przeczuwając, że zbliża się koniec jego życia, ze wszystkich sił pragnął powrócić do Tours, do św. Marcina, do którego przez całe swe życie żywił szczególne nabożeństwo. Zmarł w czasie oktawy ku czci świętego, 18 listopada 942 roku, w Tours. Został pochowany w kościele p.w. św. Juliana. Relikwie Świętego spalili hugenoci w XVI wieku.

Innocenz Warathi, ok. 1720r.

Biblioteka klasztorna w Meppen, Dolna Saksonia

Patron:
Muzyków. Wzywany z prośbą o deszcz i w obronie przed suszą.

Ikonografia:
Przedstawiany jako opat. Jego atrybutem jest: pastorał, księga, klasztor.

O św. Odonie:
Zasługuje na osobną wzmiankę nabożeństwo, jakim Odon z przekonaniem zawsze otaczał Ciało i Krew Chrystusa, w obliczu powszechnej obojętności, nad którą bardzo ubolewał. Niestety, zauważa nasz opat, to "święte misterium Ciała Pańskiego, w którym zawiera się całe zbawienie świata" (Collationes, XVIII), sprawowane jest niedbale. "Kapłani" - ostrzega - "przystępujący niegodnie do ołtarza, plamią chleb, czyli Ciało Chrystusa." (ibid.). Tylko człowiek zjednoczony duchowo z Chrystusem może godnie przystąpić do stołu Jego Chleba eucharystycznego; w przeciwnym wypadku spożywanie jego ciała i picie Jego Krwi nie przyniesie pożytku, lecz potępienie. Wszystko to zachęca nas, byśmy z nową mocą i głębią uwierzyli w prawdę o obecności Pana.
Ojciec Święty Benedykt XVI, audiencja generalna 2 września 2009
.

Św. Hugo z Novary

.

Święty opat (zm. ok. 1172).

Urodził się we Francji w XII wieku, był uczniem św. Bernarda z Clairvaux. Został mianowany pierwszym opatem cysterskiego klasztoru w sycylijskiej Novarze.

Zmarł około roku 1172.

Na Sycylii jego wspomnienie jest obchodzone 16 listopada.
.

Św. Hilda z Whitby OSB

.

Święta dziewica i ksieni (614-680).

 Katedra w Worcester, Worcestershire

Urodziła się w 614 roku jako druga córka Hereryka, bratanka króla św. Edwina z Nortumbrii. Jej starszą siostrą była św. Hereswitha, żona Etelryka.

Gdy św. Hilda była jeszcze niemowlęciem, jej ojciec został otruty w czasie gdy przebywał na zesłaniu na dworze brytyjskiego króla Elmeta. Została wychowana na dworze Edwina, króla Nortumbrii. W dniu 12 kwietnia 627 roku, w Wielkanoc, odbył się uroczysty chrzest króla i całego dworu przez biskupa św. Paulina z Yorku, który przybył z Rzymu, razem ze św. Augustynem. Ochrzczono również i św. Hildę.

 Kaplica w Oxfordzie

Po śmierci króla Edwina w 633 roku, dołączyła do swojej owdowiałej siostry w opactwie we francuskim Chelles. Na wezwanie św. Aidana powróciła do kraju i została przeoryszą w podwójnym benedyktyńskim opactwie Hartlepool nad rzeką Wear.

W 657 roku założyła podwójne opactwo w Whitby, w którym pozostała aż do śmierci. Król Oswiu wybrał jej klasztor jako miejsce pierwszego angielskiego synodu w 664 roku, na którym przyjęto rzymską metodę obliczania świąt Wielkanocnych.

 Św. Caedmon śpiewający przed św. Hildą

Przez ostatnie sześć lat swojego życia ciężko chorowała, ale poddawała się cierpieniom z niezwykłą pokorą. Rok przed śmiercią założyła kolejne opactwo, w Hackness. Zmarła 16 listopada 680 roku, po otrzymaniu Wiatyku. Legenda głosi, że w momencie gdy oddawała swą duszę Panu Bogu, dzwony w Hackness zaczęły same dzwonić. Pochowana w kościele opactwa, w obawie przed najazdem Duńczyków w X wieku, doczesne szczątki św. Hildy miały zostać przeniesione przez króla św. Edmunda do opactwa w Glastonbury, a później do Gloucester.

Kult św. Hildy potwierdzony został już na początku VIII wieku, gdy jej imię zostało włączone do kalendarza św. Willibrorda.

 Pozostałości opactwa w Whitby, Yorkshire

Fragment poematu "Marmion" Waltera Scotta jest poświęcony działalności św. Hildy. 

Patronka:
Edukacji kobiet.

Ikonografia:
Przedstawiana jako ksieni, prowadzona do nieba przez anioły, czasami jako zamieniająca węże w kamień. Jej atrybutem jest: pastorał, księga, klasztor, korona.

 Kościół p.w. św. Anny w Baslow, Derbyshire

Varia:
Legenda opowiada o tym, że gdy św. Hilda planowała budowę opactwa w Whitby, tereny przyszłej budowy były pełne węży. Wtedy Święta zamieniła węże w kamienie, a dowodem na to miały być skamieniałości z wizerunkiem węży znajdowane w okolicach Whitby. Jak się później okazało, były to skamieniałe jurajskie amonity, nazwane w 1876 roku  Hildoceras.

Inna z lokalnych legend mówi, że morskie ptaki latające nad opactwem, zniżały swój lot i zanurzały skrzydła w wodzie na cześć Świętej.

Św. Agnieszka z Asyżu OSC

.

Święta dziewica i ksieni (1197-1253).

Katarzyna, bo takie imię otrzymała na Chrzcie Świętym, urodziła się w 1197 roku w Asyżu w rodzinie księcia Favarone Scifi i bł. Ortolany (Hortulany), jako najmłodsza z trzech córek. Jej matka pochodziła ze szlacheckiej rodziny Fiumi, a jej kuzyn Rufin był jednym z trzech towarzyszy św. Franciszka z Asyżu. Dzieciństwo Katarzyny upłynęło pomiędzy ojcowskim pałacem w Asyżu a zamkiem Sasso Rosso na górze Subasio.

Mając 15 lat postanowiła pójść w ślady starszej o cztery lata siostry, św. Klary, wyruszając z domu dwa tygodnie po niej. Udała się do benedyktyńskiego klasztoru św. Anioła w Panzo, a jej ojciec, który zaplanował dla niej inne życie, próbował ją wydostać z klasztoru. Legenda mówi, że gdy wysłannicy ojca przybyli do Katarzyny i próbowali ją siłą uwieźć do domu, jej ciało stało się tak ciężkie, że kilku mężczyzn nie mogło dać jej rady unieść. Następnym razem wysłano do niej wuja Monaldo, aby ją spróbował przekonać do powrotu. Gdy dziewczyna nie chciała go słuchać, ten rozzłoszczony jej uporem spoliczkował ją i na pewien czas dotknął go paraliż. Wówczas Favarone zmienił zdanie co do przyszłości córki i pogodził się z tym, że resztę życia spędzi w klasztorze.

 Anonim. mal. flamandzki, XVw.

Z rąk św. Franciszka otrzymała habit, przyjęła imię Agnieszka i została siostrą
w II Zakonie św. Franciszka, który założyła św. Klara w 1212 roku. Przez pewien czas, na polecenie św. Franciszka, przebywała w klasztorze w Monticelli, pełniąc w nim funkcje ksieni. Założyła klasztory w Mantui, Padwie i w Wenecji.

Prowadziła żywot bardzo pobożny, często się umartwiając, szybko zajaśniała heroicznymi cnotami. Często na modlitwie wpadała w ekstazę, a raz została nawiedzona przez Dzieciątko Jezus, do którego żywiła szczególne nabożeństwo. 

Bazylika p.w. św. Klary w Asyżu, Umbria

Zmarła 16 listopada 1253 roku w asyskim klasztorze św. Damiana, trzy miesiące po śmierci św. Klary. Została pochowana w kościele p.w. św. Jerzego, a po wystawieniu kilka lat później kościoła poświęconego św. Klarze przeniesiono do niego doczesne szczątki św. Agnieszki. U jej grobu miało miejsce wiele cudów.

Patronka:
Klarysek.

Ikonografia:
Przestawiana jako młoda klaryska, czasem ze św. Klarą. Jej atrybutem jest: księga, pastorał.

Varia:
Matka św. Agnieszki po śmierci męża wstąpiła do klarysek. Również jej druga siostra, Beatrycze, złożyła śluby zakonne.

Św. Klara na modlitwie z siostrami

Kościół p.w. św. Damiana w Asyżu

Drugi Zakon św. Franciszka nazwany z czasem Zakonem św. Klary (Ordo Sanctae Clarae, OSC) otrzymał regułę napisaną przez św. Franciszka w 1216 roku. Właściwą regułę zakonu napisał biskup ostyjski Hugolin (późniejszy papież Grzegorz IX), zatwierdzoną przez papieża Honoriusza III i św. Franciszka w 1219 roku. Oparta została na regule św. Benedykta, różniła się od niej przepisaniem ścisłej klauzury, całorocznym postem (w Wielkim Poście i Adwencie trzy razy na tydzień nakazywała post o chlebie i wodzie). Papież Innocenty IV w 1247 roku część reguły złagodził oraz wydał zezwolił na przyjmowanie i posiadanie własności, a kierunek duchowy zakonu powierzył generałowi i prowincjałowi Braci Mniejszych, udzielając im prawa odwiedzania klasztorów i zatwierdzania wyboru przełożonej. Sześć lat później ten sam papież zatwierdził trzecie wydanie reguły klarysek, wymagającej zupełnego ubóstwa. Czwarta redakcja reguły powstała dla francuskiego Longchamps i została zatwierdzona przez papieża Aleksandra IV, złagodzona w 1263 roku przez papieża Urbana IV. Reformy zakonu dokonała również św. Koleta. Regułę klarysek otrzymały również nowo powstałe zakony - w XV wieku koncepcjonistki, w XVI wieku klaryski kapucynki (OSCCap), a w XVII - alkantrynki (franciszkanki od św. Piotra z Alkantry, bose pustelniczki od św. Klary).

Strojem klarysek był czarny habit i welon, u konwersek welon był biały, oraz sandały na bosych nogach. Pod koniec XVI wieku zakon miał około 900 klasztorów.

Pierwszy klasztor klarysek w Polsce powstał we Wrocławiu w 1257 roku, później
w Zawichoście (przeniesiony do Skały, a następnie do Krakowa), w 1282 roku w Starym Sączu, w 1284 w Gnieźnie. Klaryski miały również klasztory w Śremie, Kaliszu
i Chęcinach.
.