15 maja 2010

Św. Zofia Rzymianka

.
Święta wdowa (zm. ok. 137).


Była wdową mieszkającą w Rzymie, pobożnie wychowująca swe trzy córki: Pistis (Wiara), Elpis (Nadzieja) i Agape (Miłość). Gdy odmówiła złożenia ofiary bogini Dianie, namiestnik Antioch kazał jej córki poddać męczarniom na oczach matki. Nie załamało jej to i nie odstąpiła od wiary, ale po śmierci córek zmarła z rozpaczy na ich grobie.

 Bazylika p.w. św. Sylwestra w Rzymie

Relikwie św. Zofii przechowywane są w bazylice św. Sylwestra (San Silvestro in Capite) w Rzymie, dokąd sprowadził je papież św. Paweł I. Również klasztor św. Trofima w Eschau szczycił się posiadaniem relikwii Świętej od 778 roku, które papież Adrian I podarował św. Remigiuszowi, biskupowi Strasburga.

Ołtarz św. Zofii
Kościół p.w. św. Zofii w Bobowej

Kult św. Zofii w Polsce
Małopolskiej miejscowości Bobowa od 2009 roku patronuje św. Zofia. To powrót do tradycji sprzed 1934 roku, albowiem Święta była tu czczona od wieków. Znajduje się tam kościół z XV wieku pod jej wezwaniem, który arianie zamienili na stajnię, a zaborcy na magazyn. Miasto w pieczęci miało wizerunek św. Zofii aż do utraty praw miejskich w 1934.

 Kościół p.w. św. Marka w Krakowie

W 1410 roku w Krakowie erygowano Bractwo św. Zofii, przy kościele p.w. św. Marka, które zatwierdzono w 1542. Była to pierwsza wspólnota świeckich zatwierdzona przy klasztorze, członkowie bractwa byli zobowiązani do udziału w nabożeństwach w intencji zbawienia dusz zmarłych współbraci. 

Patronka:
Bobowej, wdów, wzywana w niedoli i w przypadku szkód wyrządzonych przez przymrozki.

Ikonografia:
Przedstawiana najczęściej razem z córkami.

Impresje muzyczne:
Joseph Leopold Eybler "Missa sanctae Sophiae"
 Sankt Petersburg

Varia:
Imiona córek św. Zofii są bardzo popularne w Rosji (Wiera, Nadieżda i Lubow), a także w krajach anglosaskich.

Jej imieniem nazwano charakterystyczne zjawisko klimatyczne, "zimna Zośka", napływającego nad Europę Środkową zimnego powietrza znad obszarów polarnych.

Przysłowia:
Święta Zofija kłosy rozwija.
Za świętą Zofiją pola w kłos wybiją.
Na świętą Zofiję deszcz po polach bije.
Dla świętej Zosi kłos się podnosi.
.

14 maja 2010

Św. Bonifacy z Tarsu

.
Święty męczennik (zm. ok. 305).

Kościół p.w. św. Antoniego i św. Bonifacego w Warszawie

Był zarządcą dóbr żony rzymskiego senatora Aglais (Algae). Początkowo wiódł życie grzeszne, pozostając w nagannych stosunkach ze swoją panią. Zawsze jednak odznaczał się miłosierdziem względem ubogich i gościnnością dla pielgrzymów. Aglais ulegając natchnieniom łaski, postanowiła nawrócić się do Pana Boga i czynić surową pokutę za swe grzeszne życie. Zapragnęła mieć w domu relikwie jednego
z męczenników jako patrona i poprosiła Bonifacego, który również pragnął się nawrócić, o przywiezienie relikwii. Przybył do Tarsu w Cylicji, gdzie męczono chrześcijan i w tym miejscu wyznał, że jest chrześcijaninem oraz gorliwie zachęcał do wytrwania w wierze.

Męczeństwo św. Bonifacego
"Żywoty świętych" Richard de Monbaston, XIVw.

Nie pomogły tortury mu zadawane, rozrywanie ciała żelaznymi grzebieniami, ani wbijanie drzazg, ani wlewanie do gardła roztopionego ołowiu, ani wrząca smoła do której wrzucono męczennika; z tych wszystkich prób Pan Bóg cudownie go wyzwolił. Namiestnik Symplicjusz widząc, że odwaga Świętego przysparza chrześcijaństwu nowych wyznawców, każe uciąć mu głowę. Słudzy wykupili jego ciało, namaścili wonnościami i uroczyście zawieźli do Rzymu.

 
 
Bazylika p.w. św. Bonifacego i św. Aleksego w Rzymie

Aglais powiadomiona przez anioła, wyszła z duchowieństwem naprzeciw
i sprowadziła do domu. W krótkim czasie ufundowała kościół na wzgórzu awentyńskim, w którym złożono doczesne szczątki św. Bonifacego. Sama w surowej pokucie resztę życia świątobliwie pędziła.

 Kościół p.w. św. Antoniego i św. Bonifacego w Warszawie

Na usilne prośby księcia Stanisława Lubomirskiego, marszałka wielkiego koronnego, który w Rzymie zwiedzał groby świętych apostołów, papież Innocenty XI ofiarował relikwie św. Bonifacego do Polski. Uroczyście sprowadzone relikwie książę umieścił
w kościele ufundowanym przez siebie p.w. św. Antoniego Padewskiego w Warszawie,
w roku 1693, pod głównym ołtarzem, w kryształowej trumnie.

 Kościół p.w. św. Antoniego i św. Bonifacego w Warszawie

Kościołem opiekują się oo. bernardyni, po kasacie konwentu w 1864 roku, powrócili dopiero w 1945. Zaprojektowany przez Tylmana z Gameren, nie był przebudowywany i zachował swoje pierwotne wnętrze.

Imię św. Bonifacego włączono do kalendarza liturgicznego w XII wieku, z najniższą rangą święta, w 1955 roku papież Pius XII zredukował je do kommemoracji, a od 1969 roku pominięte w kalendarzu.

Patron:
Kawalerów, konwertytów, kasjerów.

Ikonografia:
Przedstawiany jako mężczyzna w sile wieku w tunice, najczęściej w czasie męczeńskiej śmierci. Jego atrybutem jest: palma, kocioł ze smołą, miecz.

Relikwiarze św. Bonifacego
Kościół p.w. św. Antoniego i św. Bonifacego w Warszawie

Varia:
W ludowej tradycji św. Bonifacy jest jednym z "zimnych ogrodników", razem ze
św. Pankracym (12 maja) i św. Serwacym (13 maja). Zimni ogrodnicy, razem ze
św. Zofią, to ostatnie dni wiosennych przymrozków, po których już nie powinny szkodzić roślinom.

Przysłowia:
Przed Pankracym nie ma lata, po Bonifacym mróz ulata.
Pankracy, Serwacy, Bonifacy każdy swoim zimnem raczy.
.

13 maja 2010

Św. Serwacy z Tongeren

.
Święty biskup i wyznawca (zm. 384).

Znany również jako: Servaas, Servais z Tongres.

Św. Serwacy i papież św. Sylwester
Hainaut, XIII w.

Pochodził z Armenii. Był biskupem Tongeren (Tongres) przez 37 lat. Gościł
św. Atanazego, gdy ten został wygnany przez arian. Brał aktywny udział w synodzie w Rimini w 359 roku, na którym przyjęto uchwały soboru nicejskiego i potępiające herezję Ariusza. Dwukrotnie był w Rzymie. Przepowiedział pierwszą inwazję Hunów na Galię, dlatego przekonany o tym, że Tongeren wpadnie w ręce Hunów przeniósł wszystkie relikwie z Tongeren do Maastricht.

Śmierć św. Serwacego
Jacques Callot, grawiura z 1630r.

Zmarł 13 marca 384 w na gorączkę, został pochowany w Tongeren, nad jego grobem wystawiono najpierw kaplicę, potem kościół, zniszczony w 881 roku w czasie normańskiego najazdu. Odbudowano go w 1039 roku. Później jego relikwie przeniesiono do bazyliki pod jego wezwaniem w Maastricht.

 Kolegiata św. Serwacego w Kwedlinburgu

W 961 roku relikwie św. Serwacego sprowadzono do Kwedilnburga (Quedlinburg), do kaplicy w której spoczywali Henryk I Ptasznik i jego żona, św. Matylda. Na miejscu kaplicy w 997 roku wybudowano kolegiatę poświęconą św. Serwacemu.

Bazylika p.w. św. Serwacego w Maastricht
Sarkofag św. Serwacego

Patron:
Osób cierpiących na reumatyzm, schorzenia nóg, stolarzy, ślusarzy, uprawiających winorośl. Wzywany w obronie przed kalectwem, lęku przed śmiercią, febrą oraz plagą szczurów i myszy.

Relikwiarze św. Serwacego
Bazylika p.w. św. Serwacego w Maastricht

Ikonografia:
Przedstawiany jako biskup z mieszczanami u bram miasta, jako śpiący pielgrzym pilnowany przez orła. Jego atrybutem jest: mitra, pastorał, klucze, trzy chodaki.

Katedra p.w. św. Wiktora w Xanten, Nadrenia
Rzeźba polichromowana, XVIw.

Varia:
W ludowej tradycji św. Serwacy jest jednym z "zimnych ogrodników", razem ze
św. Pankracym (12 maja) i św. Bonifacym (14 maja). Zimni ogrodnicy, razem ze
św. Zofią, to ostatnie dni wiosennych przymrozków, po których już nie powinny szkodzić roślinom.

 Kościół p.w. św. Serwacego w Erp, Płn. Brabancja

Przysłowia:
Jak się rozsierdzi Serwacy, to wszystko zmrozi i przeinaczy.
Gdy w maju dobry Serwacy, dobry w czerwcu Bonifacy (5.06).

 Bazylika p.w. św. Serwacego w Maastricht
.

12 maja 2010

Św. Pankracy z Rzymu

.
Święty męczennik (ok.286-ok.304).

Ceramika na ścianie domu w Sewilli

Urodził się około roku 286 we frygijskiej Synnadzie, w rodzinie zamożnej
i znakomitej. Matka Cyriada zmarła zaraz po urodzeniu syna. Jego ojciec Kleoniusz cieszył się przez długie lata szacunkiem cesarza Dioklecjana. Został chrześcijaninem i poniósł śmierć męczeńską, gdy Pankracy miał osiem lat. Po śmierci rodziców przybył wraz ze swym wujem Dionizym do Rzymu, gdzie obaj zamieszkali w willi na wzgórzu Cellius. Obaj przyjęli chrzest z rąk papieża św. Marcelina. W tym samym czasie ogłoszono dekret cesarza Dioklecjana o prześladowaniu chrześcijan. Pankracy poniósł śmierć na arenie, ścięty mieczem, około roku 304.

 Katakumby św. Pankracego

Rzymska matrona Ottavilla odnalazła ciało chłopca, zabalsamowała i owinęła w cenne płótna, po czym pochowała w grobie w nowo wybudowanych katakumbach przy Via Aurelia. W V wieku, za papieża Symmacha wybudowano tam kościół, w XVII wieku przekazany w opiekę karmelitom. Głowa św. Pankracego znajduje się w bazylice
p.w. św. Pankracego w Rzymie.

 Bazylika p.w. św. Pankracego w Rzymie

Część relikwii dotarła do Anglii, św. Augustyn z Canterbury poświęcił mu swój pierwszy kościół. Kościół p.w. św. Pankracego (St Pancras Old) w Londynie jest uważany za jedno z najstarszych miejsc chrześcijaństwa w Anglii.

W Hiszpanii św. Pankracy jest powszechnie czczony jako patron zdrowia i miejsc pracy. Figury Świętego można znaleźć w wielu restauracjach, barach i przedsiębiorstwach.

Relikwie św. Pankracego i św. Peregryna

Relikwie św. Pankracego znajdowały się w Katedrze Wawelskiej, kościele
p.w. św. Barbary w Krakowie i w Szreńsku (wg Piotra Pruszcza, XVII wiecznego historyka i autora przewodnika po Krakowie) oraz w Cieksynie. W Polsce wzniesiono dwa kościoły pod wezwaniem Świętego - w Guminie i w Jeleniej Górze (drugim patronem jest św. Erazm).

 Guercino, ok.1616

Patron:
Przystępujących do I Komunii, dzieci, rycerstwa, ogrodników. Opiekun młodych sadzonek i roślin ogrodowych. Wzywany w razie bólu głowy, skurczom.
Chroni przed krzywoprzysięzcami.

Ikonografia:
Przedstawiany jako chłopiec lub młodzieniec. Jego atrybutem jest: palma, miecz.

Kościół p.w. św. Pankracego (St Pancras Old) w Londynie

Varia:
Św. Grzegorz z Tours nazywa św. Pankracego "mścicielem krzywoprzysięstwa".
Istniał zwyczaj składania przysięgi przy grobie Świętego, a tego kto jej nie dotrzymał spotykała sroga kara.

Kardynałem tytularnym bazyliki p.w. św. Pankracego był w latach 1562-65 kardynał Stanisław Hozjusz.

W roku 1858 bazylikę i katakumby św. Pankracego odwiedził św. Jan Bosko.

W ludowej tradycji Święty jest jednym z "zimnych ogrodników", razem ze
św. Serwacym (13 maja) i św. Bonifacym (14 maja). Zimni ogrodnicy, razem ze
św. Zofią, to ostatnie dni wiosennych przymrozków, po których już nie powinny szkodzić roślinom.

Kościół p.w. św. Pankracego w Degmarn, Badenia-Wirtembergia

Przysłowia:
Mamert i Pankracy mrozem kwiat poznaczy.
Gdy przed Pankracym nocą przymrozi, lato będzie przepadziste, a jesienią czasy dżdżyste.
Przed Pankracym nie ma lata, po Bonifacym mróz ulata.
Gdy przed Pankracym przymrozek nocny się zdarzy, zimno wiosnę zwarzy.
Jasny dzień Pankracego przyczynia wina dobrego.
Pankracy, Serwacy i Bonifacy, gdy z przymrozkiem stają, lato zimne dają.

 Kościół p.w. św. Pankracego w Mudau, Badenia-Wirtembergia

Lektura:
Jakub de Voragine "Złota Legenda" - "Żywot św. Pankracego"

.

11 maja 2010

Św. Franciszek de Hieronimo SI

.
Święty kapłan i zakonnik  (1642-1716).

Znany również jako: Apostoł Neapolu, Franciszek Hieronim, Franciszek de Girolamo.


Urodził się 17 grudnia 1642 roku we włoskim Grottaglie, jako najstarszy z jedenaściorga dzieci Jana Leonarda di Girolamo i Gentilesci Gravina, z których każde odznaczało się szczególną pobożnością (trzech synów zostało kapłanami). Gdy miał dziesięć lat uczył inne dzieci katechizmu. Od dzieciństwa cechowała św. Franciszka niezwykła pobożność, dobroć i miłosierdzie dla biednych. W wieku szesnastu lat wstąpił do jezuickiego kolegium w Tarencie, gdzie studiował nauki humanistyczne i filozofię. W 1664 roku został wyświęcony na subdiakona, a w 1665 przyjął święcenia diakonatu i wyjechał do Neapolu, aby tam przez trzy lata studiować teologię i prawo kanoniczne w słynnym kolegium Gesu Vecchio. Św. kapłańskie przyjął w Neapolu, 18 marca 1666 roku, za specjalną dyspensą (miał poniżej 24 lat). Cztery kolejne lata spędził jako prefekt w neapolskim kolegium, gdzie wśród uczniów zyskał przydomek świętego prefekta (il santo prefetto).


Do nowicjatu Towarzystwa Jezusowego wstąpił 1 lipca 1670 roku, a 8 grudnia 1682 złożył uroczystą profesję. Pod koniec pierwszego roku próbnego został wysłany z doświadczonym misjonarzem ojcem Agnello Bruno, aby nauczyć się głoszenia kazań w okolicach Otranto i Apulii. Przez kolejne trzy lata głosili misje w miastach i po wsiach, ujawniając niezwykły talent w pracy misyjnej. W 1674 roku został wezwany do Neapolu w celu dokończenia studiów z teologii scholastycznej. Przełożeni postanowili, że po ukończeniu studiów zostanie skierowany do kościoła Gesu Nuovo.

Kościół Gesu Nuovo w Neapolu

Sam św. Franciszek pragnął pracować wśród ludów Dalekiego Wschodu i wielokrotnie prosił o skierowanie go do Indii lub Japonii, ale przełożeni kazali skoncentrować mu swój cały zapał i energię na mieście i Królestwie Neapolu. Zrozumiał, że taka jest wola Pana Boga i nie nalegał więcej. W ten sposób Neapol stał się od 1676 roku, aż do jego śmierci, centrum jego apostolskiej pracy.

Założył stowarzyszenie kupców Oratio della Missione, którzy zobowiązali się przestrzegać nieposzlakowanej uczciwości, pełnić dobre uczynki i okazywać miłosierdzie względem ubogich.


Spośród swoich najbliższych współpracowników wybrał kilkudziesięciu, z którymi spotykał się dwa razy w miesiącu, aby sprawdzali ulice miasta i zgłaszali mu miejsca, gdzie szerzyło się zło i nieprawość, aby mógł wygłosić w tym miejscu naukę. Głosił nawet do czterdziestu kazań dziennie. Jego krótkie i wymowne kazania poruszały głęboko słuchaczy, a setki się dzięki nim nawróciło, w tym wielu Turków i Arabów. Kiedy wzywał grzeszników do nawrócenia, jego słaby głos stawał się donośny i potężny. Słuchający go ludzie mówili, że jest barankiem gdy coś mówi, ale lwem - gdy głosi. Przed każdymi misjami wzywał opieki patrona miejsca i swego Anioła Stróża.

Apoteoza św. Franciszka de Hieronimo
fresk w kościele Gesu Nuovo w Neapolu

W każdą niedzielę przed Mszą Świętą modlił się przez dwie godziny, po Mszy odmawiał godziny kanoniczne w swojej celi lub przed Najświętszym Sakramentem. Przed procesją lub kazaniem na ulicach miasta spędzał kilka godzin w konfesjonale, spowiadał również potem, aż do zamknięcia kościoła.

Dla wzmocnienia pobożności wprowadził zwyczaj pielgrzymowania do siedmiu kościołów, na pamiątkę siedmiu podróży Pana Jezusa. Procesja, na czele której niesiono krzyż, idąc śpiewała litanie, a w każdym z siedmiu kościołów św. Franciszek wygłaszał krótkie kazanie. Cała procesja kończyła się nabożeństwem zakończonym złożeniem ofiary z siebie Jezusowi i Matce Bożej oraz ze ślubów wieczystej wierności.

Koszula św. Franciszka de Hieronimo
Muzeum Towarzystwa Jezusowego w Starej Wsi

Wszędzie, gdzie przybywał starał się zakładać stowarzyszenia ku czci
św. Franciszka Ksawerego, swojego patrona lub też zgromadzenia poświęcone Matce Bożej. W każdy czwartek głosił kazania w kościele p.w. Matki Bożej w Konstantynopolu. Zwracał się wtedy szczególnie do młodych ludzi, aby praktykowali nabożeństwo do Maryi, jako najpewniejszą ochronę w zachowaniu czystości i niewinności oraz najlepsze lekarstwo przeciw grzechowi. Za każdym razem, gdy odmawiał różaniec doznawał niepojętej radości.

Św. Franciszek odznaczał się również szczególnym nabożeństwem do św. Cyryka, lekarza i męczennika, którego relikwie zawsze ze sobą nosił. Był również szczególnie przywiązany do swojego Anioła Stróża i św. Januarego.

Poznał datę swojej śmierci, na początku Wielkiego Postu w 1715 roku podczas głoszenia rekolekcji zapadł na zdrowiu tak mocno, że musiał przerwać pełnienie swoich obowiązków. W święto Podwyższenia Krzyża Świętego (3 maja 1716) wyspowiadał się i przyjął wiatyk, a sześć dni później został namaszczony olejami świętymi.

Zmarł w poniedziałek 11 maja 1716 roku koło południa, w Neapolu, w opinii człowieka świętego, wsławiony wieloma cudami, jakie miały miejsce jeszcze za jego życia. Wieczorem jego ciało wystawiono w kościele Gesu Nuovo na trzy dni, modliły się przy nim tysiące wiernych. Czwartego dnia ciało złożono w ołowianej trumnie i pochowano na cmentarzu. 3 lipca 1736 roku trumnę otwarto, a doczesne szczątki św. Franciszka złożono w drewnianej trumnie pokrytej mosiądzem i złożono w kaplicy św. Ignacego.

Dnia 2 maja 1758 roku papież Benedykt XIV ogłosił św. Franciszka błogosławionym, krótko przed burzliwymi czasami, jakie nastały dla Towarzystwa Jezusowego. Został kanonizowany w niedzielę Trójcy Przenajświętszej, 26 maja 1839 roku, przez papieża Grzegorza XVI. Po II wojnie światowej jego relikwie zostały przeniesione do kościoła w rodzinnym Grottaglie.

W Starej Wsi koło Brzozowa, w późnobarokowym Sanktuarium Maryjnym, znajduje się Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polskiej, w którym przechowywana jest koszula św. Franciszka de Hieronimo.

Wizerunki św. Franciszka de Hieronimo znajdują się w kościele p.w. Podwyższenia Krzyża Św. w Brzegu i w kościele p.w. Wniebowzięcia NMP w Chojnicach.

Patron:
Neapolu.

Ikonografia:
Przedstawiany jako kapłan, najczęściej w czasie kazania. Jego atrybutem jest: krzyż, stuła, różaniec.

Varia:
Gdy 29 września 1696 roku św. Franciszek odwiedził rodzinę Józefa i Anny Liguori, powiedział nad kołyską świeżo ochrzczonego malca: "Będzie żył ponad dziewięćdziesiąt lat, zostanie biskupem i położy wielkie zasługi dla Kościoła".
Słowa te spełniły się całkowicie.

Przepowiedział również matce św. Marii Franciszki od Pięciu Ran Jezusa, że jej roczna wówczas córeczka, zostanie Świętą.
.