Św. Adrian z Canterbury OSB

Święty opat i wyznawca (ok.635-710).

Znany również pod imieniem: Hadrian.

Urodził się w północnej Afryce. Beda Czcigodny uważa, że był Berberem. Gdy miał około 10 lat,  jego rodzina uciekła do Neapolu przed arabskim najazdem. W bardzo młodym wieku wstąpił do benedyktyńskiego klasztoru i został opatem Niridanum, na wyspie Nisida w Zatoce Neapolitańskiej. Poznał cesarza Konstansa II, który wprowadził go w otoczenie papieża św. Witaliana, którego został doradcą.

Dwukrotnie oferowano mu arcybiskupstwo Canterbury, odmówił twierdząc, że jest niegodny takiego stanowiska i zaproponował na nie swojego przyjaciela, św. Teodora z Tarsu. Papież zgodził się pod warunkiem, że Adrian zostanie jego doradcą. Obaj wyruszyli z Rzymu w maju 668r. Przybyli do Anglii w 669r. Został opatem u św. Piotra i Pawła, opactwa ufundowanego przez św. Augustyna z Canterbury (zniszczonego w czasie reformacji w XVI w.).

Adrian i Teodor nawrócili wielu pogan. Ponadto Adrian oprócz studiów biblijnych, nauczał języka angielskiego, matematyki, poezji i astronomii.

Zmarł 9 stycznia 710r., został pochowany w klasztornym kościele. Jego grób stał się miejscem licznych cudów, a ciało podczas otwarcia grobu w 1091r. znaleziono w nienaruszonym stanie.

Św. Kacper

.

Święty mędrzec ze Wschodu, znany również pod imieniem Kasper.

Jeden z mędrców ze Wschodu, którym gwiazda objawiła drogę do Dzieciątka Jezus. Przybył wraz z Baltazarem i Melchiorem z terenów dzisiejszego Iranu, wyznaczając Betlejem jako miejsce narodzin Chrystusa na podstawie proroctwa w Księdze Micheasza.  Po drodze wstąpili na dwór Heroda, który w Jezusie upatrywał rywala.
Królowie złożyli to co mieli najcenniejszego w darze: złoto będące symbolem mądrości, kadzidło jako symbol modlitwy i mirrę - samoopanowania. Złoto - jako królowi, kadzidło jako Bogu, a mirrę jako człowiekowi. Wg legend Kacper miał złożyć w darze kadzidło. Oddali pokłon Jezusowi i Maryi.
Podczas snu otrzymali wskazówkę, aby do domu wracali inną drogą i nie spotykali się z Herodem. Legenda mówi, że zostali wyświęceni na biskupów przez św. Tomasza Apostoła.

Albrecht Durer, 1509

Galleria degli Uffizi, Florencja

Ewangelia wg św. Mateusza nie podaje imion Mędrców.

Przyjmuje się, że imię Kacper (Kasper) pochodzą od podobnie brzmiącego Gaspar, a to z kolei od chaldejskiego Gizbar, co oznacza "Skarbnik". W VI w. imię Kacpra zostało utrwalone na mozaice w bazylice Sant' Apollinare w Rawennie.  Zachodnia tradycja odnotowuje jedno z pierwszych źródeł wymieniających imię Kacper w rękopisie przetłumaczonym na łacinę "Excerpta Latina Barbarii" z początków VI w. Również Beda Czcigodny wymienia to imię w swoich "Collectanea et Flores".

Fra Angelico, 1433

Museo di San Marco, Florencja

Z "Żywotu biskupa Eustorgiusza" wiadomo, że cesarzowa św.  Helena odkryła szczątki królów w IV w. w Jerozolimie i wysłała je do Konstantynopola. Stamtąd jeszcze w IV w. przewiózł je do kościoła w Mediolanie biskup Eustorgiusz. Jego następca Protazy kazał umieścić cenne relikwie w kamiennym sarkofagu. W 1164r. arcybiskup koloński Rainald Dassel przywiózł do Kolonii cenne relikwie, po zajęciu Mediolanu przez cesarza Fryderyka I Barbarossę.

Złożono je w złotym sarkofagu wykonanym przez Mikołaja z Verdun w latach 1181-1230. Ma kształt trzynawowej bazyliki i symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. W 1248r. arcybiskup Henryk von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę gotyckiej katedry p.w. św. Piotra i NMP, która miała stać się symbolicznym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli. Przetrwał w tym miejscu aż do rewolucji francuskiej, gdy wojska francuskie zajęły Kolonię kapituła katedralna w tajemnicy wyniosła sarkofag i ukryła go. Wrócił do Kolonii w 1804r.

Podobną wersję historii relikwii opisuje karmelita Jan z Hildesheim w "Historia Trium Regum" z XIV w.

Relikwiarz Trzech Króli

Mikołaj z Verdun, 1181-1230 
Katedra w Kolonii

Tradycja święcenia kadzidła i złota wykształciła się na przełomie XV i XVI w, a kredy od XVIII w. Istnieje zwyczaj, że poświęconą kredą w Trzech Króli wypisuje się nad wejściem do domu +C +M +B z bieżącym rokiem - Christus Mansionem Benedicat (niech Chrystus błogosławi temu domowi). Św. Augustyn podaje też inną interpretację tego skrótu: Christus Multuorum Benefactor (Chrystus dobroczyńcą wielu). W Polsce  przyjęło się, iż są to pierwsze litery imion trzech króli.

Francesco Bassano

kolekcja prywatna

.

Św. Edward Wyznawca

.

Święty król, wyznawca (1002-1065 ).

Syn Ethelreda II i Emmy, córki Ryszarda Nieustraszonego, króla Normandii, urodził się w angielskim Islip.  W 1013r. musiał uciekać wraz z matką do Normandii przed najazdami wojsk duńskich. Pozostawał tam na dworze swojego dziada przez 27 lat. Zasłynął już wtedy ze swoich cnót i niezwykłej pobożności. Po śmierci Hardekanuta, swojego przyrodniego brata, został powołany na tron ojcowski, przy wielkim wsparciu ze strony księcia Godwina, którego córkę Edytę poślubił w 1044r.

Koronacja Edwarda

Illustrated London News, rys. S. Bigg, 1902

Ceremonię koronacyjną w katedrze w Winchester poprowadził arcybiskup Canterbury św. Eadsin i arcybiskup Yorku Aelhic. Edward jako panujący odznaczał się dobrocią, jako chrześcijanin - dobrocią i szczodrobliwością w stosunku do ubogich, przywiązaniem do Kościoła, wielkim nabożeństwem do św. Piotra, którego sobie obrał za patrona, bezgraniczną miłością ku Chrystusowi, któremu czystość w małżeństwie poświęcił. Wśród ludu jego imię opromienione było aureolą mądrego prawodawcy i męża skromnego i surowych obyczajów.

Katedra w Lichfield, Staffordshire

Jako, że nie mógł się udać na pielgrzymkę do grobu św. Piotra, do czego się zobowiązał, papież zwolnił go ze ślubów, ale pod warunkiem, że przebuduje kościół p.w. św. Piotra w Westminster. Przebudowa miała miejsce w latach 1045-1050, wzorem było francuskie opactwo w Cluny. Świątynię konsekrowano na tydzień przed śmiercią Edwarda, 28 grudnia 1065r.

Król Edward ogląda budowę opactwa Westminster

Richard Caton Woodville - History of the Nation

Edward zmarł 5 stycznia 1065r. Papież Aleksander III zaliczył go w poczet świętych w 1161, a papież Innocenty VI nakazał jego święto obchodzić w całym Kościele w dniu 13 października, w rocznicę uroczystego przeniesienia jego relikwii w 1163r. przez arcybiskupa św. Tomasza Becketa przy obecności króla Henryka II. Z tej okazji kazanie wygłosił św. Elred z Rievaulx, opat cystersów.

Serce św. Edwarda pozostało od samego początku w tym samym miejscu, w jakie je uroczyście przeniesiono po kanonizacji - w Opactwie Westminster, a 13 października jest obchodzone jako główne święto. W Opactwie znajdowały się również regalia królewskie, traktowane jako relikwie i były one używane przy wszystkich koronacjach począwszy od XIII w. aż do momentu, gdy Oliwer Cromwell nakazał ich zniszczenie w 1641r.

Św. Edward (w środku) i św. Edmund (po lewej) prezentują króla Ryszarda II

Dyptyk z Wilton, XIV w.

National Gallery, Londyn

Patron:
Anglii i królów angielskich, rozdzielonych małżonków.

Ikonografia:
Przedstawiany jako wysoki mężczyzna z brodą, w królewskim płaszczu. Czasami niesie chorego lub uzdrawia trędowatego. Jako król w podeszłym wieku, oferujący złoty pierścień lub monetę św. Janowi przebranemu za żebraka. Jego atrybutami są: anioł, berło, miecz i kubek.

Legenda:
Pewnego dnia Edward jechał konno na uroczystą ceremonię do kaplicy św. Jana Ewangelisty w Essex i po drodze spotkał żebraka, błagającego go o pomoc. Niestety król nie miał przy sobie pieniędzy, więc zdjął z ręki drogocenny złoty pierścień i wręczył go starcowi.
Kilka lat później dwóch angielskich pielgrzymów podróżujących przez Ziemię Świętą znalazło się w tarapatach. Pomógł im starszy mężczyzna, który powiedział im że jest św. Janem Ewangelistą. Miał na palcu piękny złoty pierścień, ten sam który przed kilkoma laty Edward dał żebrakowi. Podał im go prosząc, aby oddali go królowi Edwardowi i przekazali mu, że w ciągu sześciu miesięcy spotka się ze św. Janem Ewangelistą w niebie.

Św. Faraildis z Gandawy

.

Święta dziewica (650-740).

Znana również pod imieniem: Vareide, Varelde, Verylde.

Urodziła się w Gandawie. Była siostrą św. Guduli i bratanicą św. Gertrudy z Nivelles.
Mimo tego, że uczyniła ślub czystości została wydana wbrew własnej woli za młodego szlachcica, który nie chciał uznać jej ślubów i był przeciwny jej wizytom w kościele. Wbrew różnym przeciwnościom i podstępom udało jej się zachować dziewictwo do śmierci męża. 

Kult Faraildis został udokumentowany już w IX wieku. W dokumentach wylicza się uzdrawianie chorych dzieci, zamienienie chleba w kamień skąpej kobiecie i wskrzeszenie ulubionej gęsi z kości i piór.

Patronka:
Gandawy i francuskiego Bruay oraz opiekunka wdów.
Wzywana w zagrożeniu chorobami u dzieci i w czasie trudności małżeńskich oraz przez ofiary przemocy.


Ikonografia:
Przedstawiana z gęsią u stóp lub na ramieniu.

Legenda:
Faraildis była znana z dobrego serca nie tylko dla ludzi, ale i dla zwierząt, którymi się opiekowała. Szczególną sympatią darzyła dziką gęś, która przylatywała zawsze ze swoim stadem wiosną niedaleko domu Faraildis. Gdy gęsi zjadły kukurydzę z pola, która była przeznaczona dla biednych, święta kazała swojemu ogrodnikowi zamknąć je w klatce za karę na kilka dni. Ogrodnik wypuszczając gęsi z powrotem na wolność zatrzymał przewodnika stada - najładniejszą i najdorodniejszą gęś, ulubieńca Faraildis, myśląc że nikt nie zauważy zniknięcia dzikiego ptaka. Sam zjadł gęś na obiad, ale niestety okazała się bardzo ciężkostrawna. W końcu musiał się przyznać swojej pani do tego co zrobił, zresztą zaniepokojone ptactwo zdążyło już się poskarżyć swojej opiekunce. Zagniewana kazała mu przynieść kości i pióra, które zostały z gęsi. Zdziwiony ogrodnik spełnił jej polecenie, a Faraildis z resztek wsrzesiła swoją ulubioną gęś.
Właśnie dlatego jest przedstawiana z dorodną szarą gęsią, a stada dzikich gęsi przelatując nad kaplicą poświęconą Faraildis w Gandawie gęgają z wdziecznością.

Św. Dafroza z Acquapendente

.

Męczenniczka.

Znana również pod imieniem: św. Aifrosa.

Matka św. Bibiany i św. Demetrii, razem ze swoim mężem św. Flawianem poniosła śmierć męczeńską przez ścięcie, ok. 362r. w czasie prześladowań Juliana Apostaty.

Jej relikwie, wraz z relikwiami św. Bibiany i św. Demetrii znajdują się w alabastrowej urnie w ołtarzu głównym w kościele p.w. św. Bibiany w Rzymie.
.