Św. Feliks z Noli

Święty kapłan, wyznawca i męczennik (zm. 255r.)

Znany również pod imieniem: Feliks Męczennik.

Jego ojciec Hermias pochodził z Syrii i był legionistą rzymskim, osiedlił się w Noli. Po śmierci ojca Feliks sprzedał większość majątku, a pieniądze rozdał ubogim, sam postanowił poświęcić się służbie Panu Bogu. Został wyświęcony przez św. Maksyma z Noli, z którym przez wiele lat współpracował. Wkrótce po jego święceniach wybuchły prześladowania Kościoła za cesarza Decjusza. Biskup Maksym opuścił diecezję i schronił się w górach, oddając ciężar jej prowadzenia w ręce Feliksa, którego wkrótce uwięziono.

Głównym źródłem wiedzy o św. Feliksie są pisma św. Paulina z Noli. Według jego relacji św. Feliksa poddano w czasie aresztowania wielu torturom, aby go odwieść od wiary: bito go, a potem wleczono po ostrych muszlach i skorupach. Na wpół żywego odstawiono go do lochu wiezięnnego, aby poddać go dalszym mękom.

Św. Feliks niesie biskupa Maksyma do Noli

detal ołtarza w Marling, H.Frisch, 1671r.

Udało mu się zbiec z więzienia i pomagał ukrywać się Maksymowi. Później poganie postanowili go zabić, ale Feliks ukrywał się przez sześć miesięcy w pustej cysternie na wodę i wyszedł z niej po śmierci Decjusza. Po śmierci schorowanego Maksyma został wybrany na biskupa Noli, ale odmówił przyjęcia godności, proponując na to stanowisko Kwintusa. 

Grób św. Feliksa w krypcie bazyliki św. Feliksa w Cimitile, III w.

Zmarł 14 stycznia 260r. Pochowano go w Cimitile pod Nolą, a jego grób stał się miejscem licznych pielgrzymek. Święty papież Damazy został uzdrowiony nad jego grobem, o czym zaświadczył w poemacie napisanym na cześć świętego.

Wstawiennictwu św. Feliksa zawdzięcza nawrócenie św. Paulin z Noli, który sprzedał cały swój majątek i założył dwa klasztory: męski i żeński, w pobliżu Cimitile, gdzie znajdował się grób św. Feliksa, doprowadzając do rozkwitu jego sanktuarium. Jego relikwie otrzymały katedra w Noli, a część trafiła do Rzymu i Benewentu. Bazylika w Cimitile została zniszczona przez Wandalów w V w. Jej pozostałości odkryto w latach 1933-35.

Choć zmarł śmiercią naturalną, to zwykle wymieniany jest jako męczennik, ponieważ w czasie swego aresztowania był okrutnie torturowany za wiarę.

Kaplica w Marling, płd. Tyrol

Detal z antepedium ołtarza, XVIII w.

Patron:
Miasta Nola i opiekun zwierząt domowych. Św. Feliksa wzywa się, aby chronił przed krzywoprzysięstwem, kłamstwami, fałszywymi świadkami i chorobami oczu.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju diakona, w więzieniu. Przykuty łańcuchami do ściany z dzbanem u stóp. Jako młody kapłan z kiścią winogron, z aniołem uwalniającym go z łańcuchów, z pajęczyną.

Legenda:
Św. Paulin z Noli opisuje jak podczas aresztowania Feliksa uwolnił go anioł z łańcuchów, jakimi był przykuty do ściany, aby mógł pomóc biskupowi Noli Maksymowi. Feliks ukrył przed żołnierzami schorowanego biskupa Maksyma w opuszczonym domu, a pająk natychmiast zaczął prząść sieć nad wejściem, więc gdy żołnierze przechodzili obok domu w którym obaj się ukrywali, nienaruszona pajęczyna nad drzwiami przekonała ich, że dom od dawna już jest opuszczony.

Różności:
Spolszczony Feliks to Szczęsny.

Lektura:
Jakub de Voragine "Złota legenda" - "Żywot św. Feliksa"
 

Św. Elred z Rievaulx

.

Święty opat i wyznawca (1110-1167).

Znany również pod imieniem: Aethelred, Eilred, Ethelred, Rhievallus.

Urodził się w 1110r. w Hexham w hrabstwie Northumberland, był synem kapłana Eilafa, opiekuna sanktuarium w Hexham. W bardzo młodym wieku poznał najmłodszego syna św. Małgorzaty - św. Dawida i spędził na jego dworze kilka lat.

Król bardzo poważał młodego i pobożnego Anglika. Chciał uczynić go biskupem, ale Elred opuścił Szkocję w 1134r., aby zostać mnichem w opactwie cystersów w Rievaulx, w północnym Yorkshire. Został mistrzem nowicjatu, długo wspominanym ze względu na troskę i łagodność jaką okazywał. Pierwszy opat klasztoru w Revesby w Lincolnshire, założonego przez  Wiliama hrabiego Lincoln w 1142r. Nie zatrzymał się w nim długo, bo już w  1147r. wybrano go opatem w Rievaulx. Miał pod swoim nadzorem nie tylko 300 mnichów z klasztoru, ponieważ został jednocześnie przełożonym wszystkich cystersów w Anglii. Podróżował od klasztoru do klasztoru w Anglii i Szkocji, nauczając.

 
Napisał żywot św. Dawida, św. Niniana i św. Edwarda Wyznawcy. Miał również wpływ na Henryka II w początkowych latach jego rządów.

Mimo cierpień z powodu powikłań w chorobie nerek wybrał się w podróż do Francji, aby potwierdzić generalną regułę swojego zakonu w Clairvaux.

W 1164r. podjął misję wśród Piktów w Galloway, a ich przywódcę tak głęboko poruszyły nauki Elreda, że został mnichem.

  "Żywoty świętych" z 1892r.

Był znany ze swojej wstrzemięźliwości i współcześni mówili o nim, że bardziej przypomina ducha niż człowieka. Autor wielu traktatów ascetycznych, ze względu na dar niezwykłej wymowy bywa nazywany angielskim św. Bernardem.

Zmarł 12 stycznia 1167r. w Rievaulx na schorzenie nerek . Został pochowany w kapitularzu w Rievaulx. Jego relikwie zostały przeniesione do kościoła i umieszczone za ołtarzem w 1191r.

Jego kult zapoczątkowany zaraz po jego śmierci, został zatwierdzony w 1476r. przez kapitułę generalną cystersów w Citeaux.

Opactwo w Rievaulx rozwiązał Henryk VIII w 1538r, obejmowało wówczas 72 budynki, a w pobliskim Laskill miało olbrzymi piec do wytopu żeliwa. Henryk nakazał ograbienie budynków ze wszystkiego, tak aby nie nadawały się do zamieszkania, a ziemię przyznał swojemu doradcy hrabiemu Rutland, potem trafiła do rodziny Duncombe.

Imponujące ruiny opactwa przypominają dawne czasy świetności i rozkwitu Kościoła.

 

Patron:
Chorych na nerki i cierpiących z powodu kamieni nerkowych.

Ikonografia:
Przedstawiany z księgą lub zwojem w ręku.

Cytaty:
Prawdziwa, doskonała i wieczna przyjaźń to taka, której nie zniszczy zazdrość, nie osłabi jej podejrzenie, nie zerwie pragnienie władzy. W obliczu wielkich prób nie ustąpi, pod uderzeniami się nie załamie, wobec udręk nieugięta, wobec wielu niesprawiedliwości niewzruszona.

Ten kto nie czci Matki, ten bez wątpienia odmawia czci i Synowi.

Jeżeli człowiek chce miłować samego siebie, nie powinien się hańbić żadną niedozwoloną przyjemnością cielesną. Aby zaś nie ulegać pożądliwości zmysłowej, należy zwrócić wszystkie uczucia ku słodyczy Ciała Pańskiego.

Dzieła:
"Speculum caritatis" - rozprawa ascetyczna "Zwierciadło miłości".
"De spirituali amicitia" - traktat o przyjaźni duchowej.
"De institutione inclusarum" - o pouczaniu pustelniczek
"De Iesu puero dudenmi"
"Dialogus de anima" - dialog o duszy
"Oratio pastoralis"
"Sermones de Tempore et de Sanctis"

 

Św. Teodozjusz z Kapadocji

.

Święty opat i wyznawca (423-529).

Znany również pod imieniem: Teodozy Cenobiarcha.

Urodził się w 423r. w Mogariassos w Kapadocji w pobożnej rodzinie, wcześnie rozpoczął naukę. W młodości sprawował urząd lektora, dzięki czemu stał się biegły w znajomości Pisma Świętego. Przykład Abrahama zachęcił go do opuszczenia domu i pójścia za swoim powołaniem. Udał się do Syrii, gdzie spotkał św. Szymona Słupnika, ten zobaczył w nim człowieka pobożnego i zdolnego do pociągnięcia innych swoim przykładem. Zaprosił go na słup do wspólnej modlitwy, po czym udzielił mu rady i błogosławieństwa.

Z Antiochii skierował się do Ziemi Świętej i tam nawiedził miejsca związane z Chrystusem. Czas jakiś pozostawał tam pod opieką świątobliwego pustelnika Longinusa. Eremita polecił przyjąć mu zarząd kościoła poświęconego Najświętszej Maryi Pannie, ale Teodozjusz złożył ten urząd i osiadł jako pustelnik w jaskini położonej na Pustyni Judzkiej. W krótkim czasie zaczęli się gromadzić wokół niego uczniowie, którzy zajmowali położone obok siebie jaskinie. Teodozjusz zbudował w Cathismus, niedaleko Betlejem, klasztor dla nich. Z czasem przybywało ich tak wielu, że musiał wystawić oddzielne budynki dla każdej narodowości: Palestyńczyków, Greków, Syryjczyków, Ormian. Obok wybudowali szpital, przytułek dla starców i szpital dla chorych umysłowo. W 494r. patriarcha Jerozolimy Salustiusz mianował św. Teodozjusza generałem wszystkich zakonników w Palestynie, a pustelnika Sabę przełożonym wszystkich pustelników.

W tym okresie rozprzestrzeniała się herezja monofizytów i eutychianistów. Znaleźli oni poparcie u cesarza Anastazego, który był zwolennikiem Eutychiana. Cesarz złożył z urzędu biskupa Eliasza, a na patriarchę jerozolimskiego powołał mnicha Seweryna. Teodozjusz i Saba nie chcieli tego heretyka uznać za biskupa i poddać się jego władzy, więc cesarz zagroził im swoją niełaską, przedtem jeszcze chcąc pozyskać dla monofizytów klasztory palestyńskie, próbował przekupić Teodozjusza, ale ten się stanowczo temu sprzeciwił i złoto ofiarowane przez władcę rozdał biednym. Dziewięćdziesięcioletni starzec sam obchodził wszystkie klasztory, aby przestrzec przed herezją, zachęcić do wierności wierze i postanowieniom czterech soborów. Został za to skazany na wygnanie przez cesarza w 513r., ale po jego śmierci i wstąpieniu Justyniana na tron Teodozjusz powrócił do klasztoru. Dzięki niemu i opatowi Sabie Kościół w Jerozolimie przetrwał podczas walk z monofizytami.

Zmarł mając 105 lat, w 529r. w Cathismus. Jego ciało pochowano w grocie, w której żył jako pustelnik. Grób stał się miejscem pielgrzymek i był świadkiem wielu cudów.

Klasztor przetrwał do XV w. W 1900r. przejął go od beduinów prawosławny patriarcha Jerozolimy i osadził tam mnichów.

Życie św. Teodozjusza Cenobiarchy

Anonim, XVIII w.

Patron:
Archiwistów

Ikonografia:
Przedstawiany najczęściej jako pustelnik z żelaznymi obręczami na szyi i ramionach, z workiem pieniędzy u stóp.

Św. Piotr Orseolo

.

Święty mnich i wyznawca (928-1027).

Znany również pod imieniem: Piotr Urseolus.

Urodził się w 928r. w Rivo Alto, w rodzinie zamożnej i poważanej szlachty.

Piotr I Orseolo, XXIII doża wenecki

Mając 18 lat ożenił się z Felicytą, z którą miał jednego syna. W wieku 20 lat został admirałem i dowódcą floty weneckiej, dowodził wielu kampaniom przeciw piratom, którzy grasowali po Morzu Adriatyckim. Wybrany dożą weneckim 12 sierpnia 976r. dzień po buncie, w którym zabito jego poprzednika Piotra Candiani IV i pożarze, który zniszczył znaczną część miasta. Okazał się znakomitym politykiem, jednym z najlepszych weneckich dożów. Ufundował liczne szpitale i ochronki, rozpoczął odbudowę kościoła św. Marka i Pałacu Dożów, pomagał wdowom, sierotom i pielgrzymom. Włożył dużo wysiłku i własnej fortuny w naprawę prawa i porządku w mieście oraz odbudowę zniszczeń.

Piotr Orseolo przed Romualdem z Camaldoli

Giovanni da Brescia, 1526

kościół pw. św. Michała w Murano

Przekonany, że spełnił to co do niego należało, nic nie mówiąc rodzinie, w nocy 1 września 978r. potajemnie opuścił Wenecję, aby udać się do benedyktyńskiego opactwa św. Michała w Cuixa w Pirenejach, na pograniczu francusko-hiszpańskim.  Został mnichem. Jego żona potwierdziła, że po urodzeniu syna, żyli w czystości, a ona sama wiedziała o pragnieniach duchowych męża. Duchowy uczeń św. Romualda z Camaldoli, który poradził mu wybudowanie pustelni, w której Piotr spędził ponad dziesięć lat w odosobnieniu i na modlitwie.

Św. Piotr Orseolo

Marchiori Giovanni, XVIII w.
Kościół pw. św. Rocha w Wenecji

Zmarł 10 stycznia 987r. w klasztorze, a jego grób stał się miejscem pielgrzymek i wielu cudów.

Przeniesienie relikwii miało miejsce w 1027r. w obecności biskupa Elne , później przeniesiono je do kościoła parafialnego Prades w Wenecji. Jego kult został zaaprobowany przez papieża Klemensa XIII w 1731r.

Grób Piotra Orseolo w klasztorze św. Michała w Cuixa

Św. Julian z Antiochii

.

Święty męczennik i wyznawca (zm. 305r.)

Urodził się w rodzinie rzymskiego namiestnika w Antiochii, w pobożnej i bogobojnej rodzinie. Gdy miał osiemnaście lat rodzice nalegali, aby się ożenił, ale Julian nie chciał się zgodzić, ponieważ ślubował dozgonną czystość. Jednakże nie chciał też martwić swoich rodziców. Po długich modlitwach postanowił posłuchać ich rad i pojął za żonę piękną i cnotliwą Bazylissę, która za namową Juliana również złożyła śluby czystości. Po śmierci rodziców Julian odziedziczył wielki majątek, który przeznaczył na cele dobroczynne.

W tym samym czasie, za panowania cesarza Dioklecjana, wybuchły srogie prześladowania chrześcijan. Wielu z nich znalazło schronienie w domu Juliana i Bazylissy. Gdy nastał nowy rządca prowincji Marcjan prześladowania przybrały na sile. Zakazał on między innymi kupna i sprzedaży, zanim transakcje te zostaną poświęcone bożkom, jakie nakazał wystawić. Bazylissa bała się, że kobiety, które przebywały pod jej opieką ulegną pokusie i modliła się gorąco, aby Bóg zabrał je do siebie, zanim urzędnicy cesarscy wejdą do ich domu. Wkrótce Bazylissa i niewiasty zmarły na febrę.

 Chrystus ze św. Julianem, św. Bazylissą, św. Celsusem i św. Marcjanillą.

Pompeo Girolamo Batoni, 1736-38

Gdy Julian nie chciał wyrzec się wiary, Marcjan kazał go uwięzić, a dom spalić. W więzieniu dzięki Julianowi nawróciło się 20 żołnierzy rzymskich, a wśród nich Celsus i jego matka Marcjanilla. Pobożny mąż wycierpiał wiele poddawany rozmaitym torturom, w końcu został ścięty 9 stycznia 305r.

Relikwie św. Juliana i św. Bazylissy znajdują się w kryształowej trumnie w gotyckiej katedrze w piemonckim Chieri. Wystawiono tam również srebrny posąg św. Juliana jako rzymskiego żołnierza (pomimo tego, że nim nigdy nie był).

Św. Julian z Antiochii bywa mylony ze św. Julianem z Tarsu, również męczennikiem z czasów namiestnika Marcjana.

Ikonografia:
Przedstawiany najczęściej z Bazylissą. Jego atrybutem jest: palma.

Legenda:
W więzieniu Julian był często bity, w końcu doprowadzony do ostateczności, pewnego dnia wyrwał kij jednemu z oprawców i wybił mu oko. Powiedział, że jeśli kapłani pogańscy nie uleczą wybitego oka, on to zrobi w imię Boże. Marcjan przystał na to - poganie zaczęli się modlić do bożków, ale nie uleczyli rannego. Wtedy Julian uczynił przed zranionym okiem znak krzyża i uleczył je, dzięki temu wydarzeniu nawróciło się wielu rzymskich żołnierzy. 



Chcąc chrześcijanom odebrać powagę i ich zastraszyć kazał Marcjan skutego grubymi łańcuchami Juliana wyprowadzić na plac publiczny i tam go bito okrutnie. Gdy to się działo przechodziły dzieci, a wśród nich syn Marcjana - Celsus. Ujrzał on wokół Juliana wielu mężczyzn ubranych na biało, niektórzy rozmawiali z nim, inni wkładali mu na głowę złotą koronę. Przejęty i wzruszony chłopiec podbiegł do Juliana i obejmując jego nogi, prosił aby go przyjął do swoich towarzyszy, ponieważ i on chce cierpieć i umrzeć dla Chrystusa. Marcjan kazał odciągnąć chłopca od Juliana, ale tym którzy próbowali wykonać jego rozkaz natychmiast usychały ręce. Rozwścieczony Marcjan kazał własnego syna wraz z Julianem wtrącić do więzienia. Tej samej nocy uwięziony kapłan ochrzcił Celsusa.

Marcjan miał zamiar wydać Juliana i jego towarzyszy na śmierć, zasiadł więc na miejscu publicznym do sądzenia. Akurat przenoszono na marach umarłego. Namiestnik kazał orszak zatrzymać, a Julianowi nakazał wskrzeszenie umarłego. Julian padł na kolana i wznosząc modlitwy, a umarły Atanazjusz wstał i zaczął wychwalać Jezusa. Marcjan rozgniewany kazał ich wszystkich wtrącić do więzienia.
Dzień później napełniono kotły wrzącą smołą i chciano wrzucić uwięzionych, ale oni weszli do kotłów dobrowolnie, nie czując bólu, a gdy ogień wygasł wyszli z kotłów cali i zdrowi.
Matka Celsusa bojąc się o syna uprosiła Marcjana o pozwolenie na odwiedzenie go w więzieniu. Próbowała namówić go do powrotu na pogaństwo, ale gdy zobaczyła jego żarliwość i stałość w  wierze, sama się nawróciła. Fakt ten doprowadził Marcjana do szaleństwa. Juliana, Celsusa, Atanazjusza i swoją żonę kazał skrępować i po oblaniu olejem podpalić, ale ogień spalił tylko powrozy, nie czyniąc krzywdy więźniom. Kazał więc Julianowi i Celsusowi zedrzeć skórę z głów, Atanazjusza szarpać hakami, a później rzucono wszystkich na pożarcie dzikim zwierzętom, te jednak nie chciały ich ruszyć. W końcu kazał im głowy poobcinać dnia 9 stycznia 305r.

Marcjan nie uniknął kary, albowiem niebawem po śmierci męczenników został zjedzony żywcem przez robactwo.