Św. Antoni Pustelnik

.

Święty opat i wyznawca (251-330).

Znany również pod imieniem: Antoni Egipski, Antoni Anachoreta, Antoni Wielki.

Św. Antoni podejmuje decyzję

"Speculum historiale" Wincenty z Beauvauis OP, XV w.

Urodził się w 251r. w Koman, nieopodal egipskiej Heraklei, w rodzinie pobożnych chrześcijan. Wcześnie zmarli mu rodzice, rozdał majątek ubogim, a sam został pustelnikiem. Wiele razy kuszony przez szatana, bohatersko przetrwał dzięki modlitwie i umartwieniom. W wieku 35 lat udał się w głąb pustyni i tam zamieszkał w jamie. Przychodzili do niego mężczyźni, którzy chcieli prowadzić bogobojne życie prowadzeni jego przykładem, wkrótce powstał tam pierwszy klasztor.

 W 311r. na krótko opuścił swoją pustelnię i udał się do Aleksandrii, zaniepokojony rosnącym wpływem bezbożnika Ariusza i prześladowaniami Maksymina. Po powrocie wycofał się na pustynię, do groty na górze Kolzim.


Cesarz Konstantyn i jego synowie bardzo go poważali, zasięgając jego rady w różnych sprawach. Widząc, że Konstantyn ulega wpływom arianizmu, pisał do niego listy upominając go i wyprowadzając z błędów.
Św. Hieronim opisuje, jak za Bożym natchnieniem spotkał na pustyni św. Pawła Pustelnika, który tam żył od 90 lat i z wielką czcią go pogrzebał.

G.G. Savoldo - Święty Antoni ze św. Pawłem Pustelnikiem, 1515r.

Gallerie dell'Accademia, Wenecja

Zmarł 17 stycznia 330r., nakazując swoim uczniom pogrzebanie swojego ciała, a nie balsamowanie na sposób egipski. Miejsce jego pochówku nie było znane, aż do 561r., kiedy zostało cudownie odnalezione. Na rozkaz cesarza Justyniana przeniesiono je do Aleksandrii, ale po zdobyciu jej przez Saracenów w 635r. ponownie zostały przeniesione - tym razem do Konstantynopola. W XIII w. francuski książę Jocelyn otrzymał relikwie św. Antoniego jako dar od cesarza Konstantynopola i zabrał je do burgundzkiego Monte-Saint-Didier w diecezji Dauphine. W styczniu 1491r. relikwie Świętego przeniesiono do kościoła parafialnego p.w. św. Juliana (Saint-Julien) w Arles, gdzie były przechowywane w szklanej trumnie. Część relikwii trafiła również do Rzymu, Kolonii i Antwerpii.

Żywot ku jego czci napisał św. Atanazy ok. 360r. Wspomina o nim również św. Hieronim.

 
Na św. Antoniego poświęcano ogień, który miał chronić przed chorobami skóry, zwłaszcza przed "ogniem św. Antoniego" czyli ergotyzmem (zatrucie sporyszem zbożowym).

Jean Bourdichon, XVI w.

z "Godzinek Anny Bretońskiej"

Patron:
Włoskiego Burgio, Castrofilippo, Agrigento, Chiaravalle, Ankony, Fivizzano, Fontainemore i Sycylii, brazylijskiego Canas, holenderskiego Mook. Zakonu antoninów, pustelników, mnichów, dzwonników, grabarzy, szpitali, plecionkarzy, szczotkarzy, rzeźników i świniopasów, oraz opiekun zwierząt domowych. Wzywany w obronie przed zarazą, zatruciem, chorobami skóry i atakami padaczki.


Ikonografia:
Przedstawiany jako pustelnik, czasami ze świnią. Jego atrybutami są: dzwonek, księga, widły.

Annibale Carracci - Kuszenie  św. Antoniego, 1597-98

National Gallery, Londyn 

Fra Angelico - Kuszenie św. Antoniego bryłą złota, 1436r.

Museum of Fine Arts, Houston

Cytat:

Przyjdą takie czasy, że ludzie będą szaleni i jeśli zobaczą kogoś przy zdrowych zmysłach, to powstaną przeciw niemu mówiąc: Jesteś szalony, bo nie jesteś do nas podobny.

Lektura:

Jakub de Voragine - "Złota legenda"
Benedyktyni Tynieccy - "Apoftegmaty Ojców Pustyni"

.

Św. Honorat z Arles

.

Święty biskup i wyznawca (zm. w 428).

Urodził się ok. 350r. Pochodził ze znakomitej rodziny mieszkającej na granicy Szampanii i Lotaryngii, z której pochodziło wielu rzymskich konsulów. W młodości przyjął chrzest wbrew woli rodziców, zachęcając do przyjęcia chrztu swojego starszego brata Wenancjusza. Po śmierci rodziców cały majątek rozdali biednym, a sami oddali się pod duchowe kierownictwo św. Kaprazjusza, który mieszkał na wyspie nieopodal Marsylii. Popłynęli wszyscy razem do Grecji, z zamiarem osiedlenia się na pustyni w eremie. Wenancjusz zmarł nagle w Achai, to smutne wydarzenie i pogorszenie stanu zdrowia skłoniło Honorata do powrotu do Galii. Udał się do biskupa Leoncjusza z Frejus (Foro-Julium), spędzając dłuższy czas jako eremita w pobliskich górach. Po powrocie z odosobnienia biskup Leoncjusz udzielił mu święceń kapłańskich, doradzając mu osiedlenie się na wyspie Leryn.

W 391r. wraz ze św. Kaprazjuszem, św. Lupusem z Troyes i innymi osiadł na wyspie i tu założył klasztor (Saint-Honorat), opierając go na regule św. Pachomiusza. Wyspa ta do tej pory mało odwiedzana i zamieszkana jedynie przez węże i dzikie zwierzęta, stała się w krótkim czasie siedliskiem życia zakonnego na Zachodzie.

Około roku 426 św. Honorat został wezwany do objęcia stolicy metropolitalnej Arles. Na tym stanowisku odznaczył się żywą wiarą, niezwykłą pokorą i miłością. Niestrudzony w nauczaniu i napominaniu, przestrzeganiu i pocieszaniu. Założył klasztor przy katedrze.

Napisał regułę dla swoich zakonników, homilie i listy. Zwalczał herezję ariańską i manichejską, pracował nad przywróceniem ortodoksji.

Warte odnotowania są jego słowa do urzędników miejskich, którzy odwiedzili go podczas ostatniej choroby: "Widzicie po mnie, jak kruche mieszkanie zamieszkujemy. Niezależnie jak wysoko w życiu zajdziemy, śmierć ściągnie nas w dół. Od tej konieczności umierania nikt nie jest wolny. Ale jesteśmy Chrystusowi winni wielkie dziękczynienie za to, że przez swoje Zmartwychwstanie ożywił naszą śmierć nadzieją na nasze własne zmartwychwstanie. Przynosząc nam życie wieczne zniszczył trwogę wiecznej śmierci. Żyjcie więc tak, abyście nie musieli się bać końca życia i abyście mogli traktować to co nazywamy śmiercią  jako przejście. Wprawdzie ciężkie jest oddzielenie duszy od ciała, ale o wiele cięższe będzie przebywanie duszy i ciała w ogniu piekielnym, o ile tak długo jak żyjemy nie rozpoznamy naszego duchowego szlachectwa i nie wydamy wojny ciału i naszym wadom. Tak więc czyńcie!"


Zmarł w styczniu 429r., uprzednio pożegnawszy się ze wszystkimi kapłanami. Lud tłumnie go żegnał podczas pogrzebu. Został pochowany w kościele p.w. św. Genezjusza z Arles. W 1391r. dużą część relikwii przeniesiono do Lerynu. W średniowieczu jego grób był miejscem licznych pielgrzymek. Relikwie spalono podczas rewolucji francuskiej.

Opactwo w Lerynie

Dnia 16 stycznia przypada również wspomnienie św. Honorata z Fondi, mnicha i wyznawcy.
Patron:
Wzywany do obrony przed suszą, nieszczęściem i ulewami.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju biskupa na wsypie Leryn z feniksem w pobliżu, czerpiącego wodę ze skały z mitrą nieopodal, wyprowadzającego węże z Lerynu lub nadzorującego budowę opactwa w Lerynie.

O św. Honoracie:
Kto chciał do Chrystusa, szedł do Honorata, a kto szedł do Honorata znajdował Chrystusa.

św. Hilary z Arles

Lektura:
św. Hilary z Arles "Kazanie o życiu św. Honorata z Arles" 

Św. Maur OSB

Święty opat i wyznawca (511-583).

Urodził się w 511r. w pobożnej rodzinie rzymskiego senatora Eutychiusza. Gdy miał 12 lat ojciec oddał go św. Benedyktowi do klasztoru w Subiaco na wychowanie. Święty bardzo wcześnie rozpoznał w chłopcu swojego przyszłego pomocnika i otoczył go szczególną troską i staraniem. Młody Maur szanował św. Benedykta jak ojca, poddając się jego woli z bezgraniczną pokorą i zaufaniem. Wyróżniał się pobożnością
i ascetycznym trybem życia.

Siłą swego posłuszeństwa uratował życie św. Placydowi, który wpadł do rzeki, gdy nazbyt mocno się pochylił podczas czerpania wody. Św. Benedykt miał wizję, w której zobaczył tonącego chłopca i rozkazał Maurowi, aby natychmiast pobiegł i go wyciągnął z wody. Uczeń nie zastanawiając się ani chwili pobiegł nad rzekę i wyciągnął chłopca za włosy z wody. Dopiero na brzegu Maur zorientował się, że nie zamoczył się w wodzie, a chodził po jej powierzchni jak po ziemi.

Św. Maur ratuje św. Placyda

"Żywot św. Benedykta" , V w.

Pomagał św. Benedyktowi w zakładaniu klasztoru na Monte Cassino.

Biskup Bertigran z Galii wraz z archidiakonem Flodegarem i majordomem Harderadem przybyli do Monte Cassino prosząc św. Benedykta o zakonników, potrzebnych do założenia klasztoru w Galii. Około roku 543r. św. Maur razem z czterema braćmi: Simplicjuszem, Antoniuszem, Konstancjanem i Faustusem wyruszył pieszo w drogę do Galii, żegnany błogosławieństwem św. Benedykta. W Vercelli musieli się zatrzymać, ponieważ Harderad uległ poważnemu wypadkowi, schodząc z wieży, którą zwiedzali spadł i doznał tak ciężkich obrażeń, że groziła mu amputacja ręki. Archidiakon Flodoard poprosił św. Maura, żeby użył mocy swojej modlitwy i ten leżał krzyżem przed ołtarzem długo i żarliwie się modląc. Po czym wziął kapsułę z relikwiami krzyża, jakie otrzymał od św. Benedykta i cząstką krzyża dotknął kilka razy ręki chorego kreśląc znak krzyża i wzywając z ufnością pomocy Bożej. Gdy chory wyzdrowiał, mogli wyruszyć w dalszą drogę.

Św. Benedykt wręcza Regułę św. Maurowi i jego towarzyszom

Klasztor św. Idziego (St. Gilles), Francja

Udali się przez Alpy do Agaunum (St. Maurice), gdzie pomodlili się przy relikwiach św. Maurycego i męczenników tebańskich, potem do Auxerre, w okolicach którego św. Roman Jurajski założył klasztor "Fons rogi" (później sw. Romana). Tutaj św. Maur chciał spędzić Wielkanoc. W Wielki Piątek podczas modlitwy miał wizję, w której ujrzał śmierć św. Benedykta - świetlista droga prowadziła z Monte Cassino do samego nieba. Gdy dotarli w okolice Orleanu dowiedzieli się, że biskup Bertigran zmarł, a jego następca biskup Dumnolus nie chciał ich przyjąć, dlatego św. Maur z towarzyszami skierowali się do Andegawenii, gdzie od królewskiego ministra Florusa otrzymali klasztor Glanfeuil (Saint-Maur-sur-Loire), położony na lewym brzegu Loary u stóp stromego wzgórza. Nowy klasztor powoli obrastał dobrami ziemskimi, a król Teodebert wziął go pod swoją opiekę, przekazał nawet swoje dobra w Galansolium jako gwarancję na późniejsze oddanie na wychowanie swojego syna. Po ośmiu latach od przybycia Maura do Galii, klasztor był w pełnym rozkwicie. Wybudowano wokół niego cztery kościoły, największy poświęcając Apostołowi Piotrowi, konsekrował go biskup Eutropiusz z Angers w 550r.

Glanfeuil

Św. Maur czując, że opuszczają go siły, po trzydziestu ośmiu latach rządzenia klasztorem, oddał władzę swojemu uczniowi Bertulfusowi, synowi Florusa. Święty przeniósł się do celi obok kościoła św. Marcina, gdzie przed śmiercią ujrzał w widzeniu, jak w klasztorze wybucha zaraza i ginie 116 zakonników, a tylko 24 zostaje przy życiu.

Zmarł 15 stycznia 583r., leżąc krzyżem przed ołtarzem w sukni pokutnej, po przyjęciu świętych Sakramentów. Do trumny włożono mu pergamin z podanym imieniem, stanem i datą przybycia do Galii. Znaleziono go w 845r. podczas przenoszenia jego doczesnych szczątków do żelaznej trumny na rozkaz opata Gauslena. Obawiając się zbezczeszczenia przez normańskich najeźdźców, za opata Odo przewieziono trumnę do Burgundii, do zamku nad Saoną. W 868r. została przeniesiona do klasztoru p.w. św. Piotra z Fosy pod Paryżem, na zaproszenie króla Karola II Łysego. Grób stał się miejscem licznych pielgrzymek, ponieważ wiele osób zostało za wstawiennictwem św. Maura wyleczonych z padaczki oraz podagry. Zmiana patrona miała miejsce w 1137r., gdy podczas suszy modlitwy do św. Piotra nie przynosiły skutku, wtedy postanowiono zwrócić się o pomoc do św. Maura, skutecznie zresztą. Sekularyzacja opactwa nastąpiła w 1535r. Relikwie przeniesiono do opactwa św. Germana z Paryża (Saint-Germaine-de-Pres), zniszczono je w czasie rewolucji francuskiej.

Relikwiami św. Maura szczyciła się Kolonia (głowa lub część czaszki) i klasztor benedyktyński w piemonckim Susa. Ramię świętego w srebrnej kapsule pod koniec XI w. dotarło do klasztoru na Monte Cassino, fragment jego ramienia znajdował się również w kościele p.w. św. Jana w Buterze na Sycylii. Karol IV przywiózł do Pragi żebro św. Maura. Bardzo znanym miejscem pielgrzymek do św. Maura było Bavay (Bavacum).

Św. Benedykt ze św. Maurem i św. Placydem

Klasztor Monte Cassino, wirydarz

Gerard de Rumigny, biskup Cambrai, był w posiadaniu relikwii św. Maura i umieścił je w nowo wybudowanym kościele pw. św. Jana we Florennes. W I poł. XIII w. wykonano złoty relikwiarz, w którym złożono relikwie. Po rewolucji francuskiej kupiony przez księcia Alfreda de Beaufort-Spontin w 1838r. i przewieziony do siedziby rodowej w Beczowie nad Ciepłą. Relikwiarz został ukryty pod podłogą w kaplicy zamkowej w 1945r. przez opuszczających kraj Beaufortów, odnaleziono go dopiero w 1985r. Po renowacji, od 2002r. udostępniony zwiedzającym zamek.

Relikwiarz św. Maura, XIII w.

Zamek w Beczowie nad Ciepłą, Czechy

Patron:
Nowicjatu, krawców i powroźników, portierów, szewców, chorych na padaczkę, podagrę i paraliż. Wzywany przy chorobach gardła i bólach głowy.

Ikonografia:
Przedstawiany jako opat, chodzący po wodzie.

Varia:
Latem 996r. do grobu św. Maura pielgrzymowali św. Wojciech i bł. Radzym.

Opactwo benedyktynów w Mogilnie miało posiadać relikwie św. Maura. Jednak okazało się, że są to doczesne szczątki ojca Maura z Gniezna, który zmarł w opinii świętości.

W 1621r. powstało francuskie Zgromadzenie Benedyktynów św. Maura, zatwierdzone przez papieża Grzegorza XV, jako remedium na rozluźnienie dyscypliny i dezorganizację jaka zapanowała pod koniec XVI w. w klasztorach. Przyłączyły się  prawie wszystkie klasztory benedyktyńskie we Francji, z wyjątkiem należących do Cluny. Mauryści utrzymując kontakty z klasztorami w całej Europie, zbierali manuskrypty i kopiowali dokumenty, a dzięki temu co pozostawili zaczęto odkrywać średniowiecze. Jednak główną ideą był powrót i zachowanie wierności Regule. Zgromadzenie zlikwidowano w czasie rewolucji francuskiej, a mnichów wypędzono. Ostatni generał zakonu wraz z czterdziestoma mnichami został stracony na szafocie w Paryżu.

Lektura:
św. Grzegorz Wielki "Dialogi" tom II
.

Św. Makryna Starsza

.

Święta wyznawczyni (zm. ok. 340r.)

Mieszkała w Neocezarei Ponckiej, prawdopodobnie urodziła się ok. 270r.
W dzieciństwie znała św. Grzegorza Cudotwórcę (Thaumaturgusa), pierwszego biskupa swojego miasta. Była babką św. Bazylego Wielkiego, św. Grzegorza z Nyssy, św. Piotra z Sebasty i św. Makryny Młodszej, na których rozwój duchowy miała wpływ przez swą niezwykłą pobożność i pragnienie doskonałości.

W czasie prześladowań Dioklecjana wraz z mężem mieszkała przez siedem lat w lesie w okolicach Pontu, wiele razu byli bliscy śmierci z głodu. Wcześnie owdowiała.

Patronka:
Wdów. Wzywana w obronie przed ubóstwem.

.

Św. Dacjusz z Mediolanu

.

Święty biskup i wyznawca (zm.552r.)

Znany również pod imieniem: Dacjusz Agliati, Dasjusz.

Został mianowany arcybiskupem Mediolanu w 530r. Dwudziestym ósmym
z kolei.

Więziony przez ariańskich Ostrogotów za obronę wiary, uwolniony przez swego przyjaciela Kasjodora. Wygnany przez króla Totilasa.

W 551r. udał się do Konstantynopola, aby zobaczyć się z papieżem Wigiliuszem i wziąć udział w soborze, na którym wyłączono z Kościoła patriarchę Mennesa. Wyrok ten podburzył cesarza Justyniana przeciwko papieżowi, a skutki tego gniewu odczuł również i Dacjusz, który poparł papieża w jego sporze z cesarzem o trzy rozdziały, będące cierniem w oku monofizytów. Złe traktowanie przez cesarza spowodowało zgon świętego
w Konstantynopolu w 552r.

Św. Grzegorz Wielki z czcią wspomina imię Dacjusza.

Patron:
Mediolanu.

Ikonografia:
Jego atrybutami są mitra i pastorał.

Legenda:
Biskup Dacjusz w sprawach wiary wyruszył do Konstantynopola. Przybył do Koryntu i szukał domu dla siebie i swoich towarzyszy, ale nie mógł znaleźć niczego odpowiedniego. W końcu ujrzał z daleka wielki dom i stwierdził, że go wynajmie, ale mieszkańcy tej okolicy powiedzieli mu, że dom jest nawiedzany przez diabła, dlatego od lat świeci pustkami i nikt nie chce
w nim zamieszkać. Dacjusz zdecydował się na wynajęcie domu. W środku nocy, gdy biskup był pogrążony w głębokim śnie, diabeł rozpoczął swoje nękanie. Głośno hałasując naśladował ryk lwa, beczenie owiec, ryczenie osłów, syk węża, chrząkanie świń i pisk szczurów. Dacjusz zbudzony odgłosami zwierząt, rozgniewany bardzo przemówił do niego, zawstydzając go tak, że ten przestał nękać ten dom.