Św. Wiktoryn z Petawium

.

Święty biskup i męczennik (zm.304).

Znany również jako: Wiktoryn z Pettau, Wiktoryn Ptujski.

Urodził się w najprawdopodobniej w Grecji, był biskupem panońskiego Petawium (Poetavium, obecnie Ptuj) w III wieku oraz jednym z najstarszych zachodnich egzegetów. Według św. Hieronima lepiej znał grekę niż łacinę, a jego dzieła wywarły znaczący wpływ na jego następców: Chromacjusza z Akwilei, Laktancjusza, Hilarego oraz Cezarego z Arles.

Napisał wiele komentarzy do Biblii, ale wszystkie jego pisma zaginęły. Ocalały jedynie niewielkie fragmenty "De decem virginibus" (O dziesięciu cnotach), "De fabrica mundi" (O stworzeniu świata) i komentarz do Apokalipsy.

 Ptuj, Słowenia

Św. Wiktoryn był człowiekiem wielkiej pobożności, zaniepokojonym szerzącymi się herezjami, które zwalczał. Pod koniec życia pielgrzymował do Jerozolimy, gdzie poświęcił bibliotekę założoną przez biskupa Aleksandra.

Zginął w czasie prześladowań za cesarza Dioklecjana w 304 roku. Dzień jego wspomnienia jest najprawdopodobniej dniem uroczystego przeniesienia relikwii do Rzymu.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju biskupa. Jego atrybutem jest: mitra, pastorał, miecz, palma.
.

Wszyscy Święci

.

Od pierwszych wieków chrześcijaństwa Kościół oddawał cześć publiczną najpierw męczennikom, a po wprowadzeniu kanonizacji, również i wyznawcom. Początkowo uroczystości te były świętami miejscowymi, lecz po udzielaniu relikwii Świętych kościołom w różnych regionach, cześć ich zaczęła się rozpowszechniać.

Z biegiem czasu powstała uroczystość wspólna wszystkich męczenników, do niej dodano następnie uroczystość świętych wyznawców, dając w ten sposób początek uroczystości Wszystkich Świętych. W ten sposób uhonorowano również i tych Świętych, którzy szczególniejszej czci w ciągu roku nie odbierają, bądź też nie jest znane ich imię.

Detal z predelli ołtarza św. Dominika

Fra Angelico, 1423-24

National Gallery w Londynie

Uroczystość zapoczątkował papież św. Bonifacy IV, przemieniając rzymski Panteon, który otrzymał od cesarza, na świątynię pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny, Świętych Apostołów i Męczenników (obecnie kościół Wszystkich Świętych).
Złożono w nim szczątki 28 męczenników, a uroczyste poświęcenie miało miejsce
13 maja 610 roku. Na pamiątkę tego dnia obchodzono wspomnienie wszystkich świętych męczenników.

 Kościół NMP u Męczenników (Santa Maria ad Martyres) w Rzymie

Papież św. Grzegorz III przeniósł je na 1 listopada, Grzegorz IV w 837 roku zalecił, aby było obchodzono ją jako uroczystość Wszystkich Świętych z wigilią. Papież Jan XI w 935 roku rozszerzył uroczystość na cały Kościół, a Sykstus IV dodał oktawę.

 Kościół p.w. Wszystkich Świętych we Florencji

Wstawiennictwa Wszystkich Świętych wzywa się w szczególnie ważnych wydarzeniach w życiu Kościoła, śpiewając Litanię do Wszystkich Świętych, jedyną litanię występującą w księgach liturgicznych.

Impresje muzyczne:
Tomas Luis de Victoria "In festo Omnium Sanctorum" (1572, motet)
Francisco Guerrero "Vespers for All Saints"
Jan Dismas Zelenka "Missa Omnium Sanctorum" (ZWV 16-21)
Jan Dismas Zelenka "Litaniae Omnium Sanctorum in A minor" (ZWV 153)
.

Św. Aurelia z Ratyzbony

.

Święta dziewica i pustelniczka (zm. 1027).

Była księżniczką, spokrewnioną z królewską rodziną Kapetyngów. Aby uniknąć małżeństwa, uciekła z domu rodzinnego i schroniła się w pustelni nieopodal benedyktyńskiego klasztoru św. Emmerama nieopodal Ratyzbony (Regensburg), około roku 975. Spędziła w niej kilkadziesiąt lat, jej duchowym kierownikiem w tym czasie był biskup św. Wolfgang.

 Klasztor św. Emmerama w Ratyzbonie, Bawaria

Zmarła 15 kwietnia 1027 roku. Została pochowana w kościele klasztoru
św. Emmerama. W 1330 roku wystawiono jej kosztowny kamienny sarkofag, który można podziwiać do dziś.

Bywa mylona ze św. Aurelią ze Strasburga, której wspomnienie przypada również
15 października.

Ikonografia:
Przedstawiana jako pustelnica.
Jej atrybutem jest: krzyż, dyscyplina, lilia, korona.

.

Św. Aurelia ze Strasburga

.

Święta dziewica i męczenniczka (zm. ok. 383).

Według legendy była towarzyszką św. Urszuli, z powodu choroby musiała pozostać
w Strasburgu, podczas gdy pozostali wyruszyli w dalszą drogę do Kolonii. Poniosła śmierć męczeńską w dniu 15 października około 383 roku.

Relikwiarz św. Aurelii, ok. 1521r.

Św. Aurelia została pochowana w kościele p.w. św. Marcina w Strasburgu, później jej doczesne szczątki wystawiono w kryształowej trumnie. W Bregencji był kościół pod jej wezwaniem, o czym wspominał św. Kolumban Młodszy.

Bywa mylona ze św. Aurelią z Ratyzbony, której wspomnienie przypada również
15 października.

Ikonografia:
Przedstawiana jako młoda dziewczyna w stroju z epoki, w koronie z warkoczy.
Jej atrybutem jest: palma, lilia.

Varia:
W 1521 roku sekretarz cesarza Karola V, Franciszek de los Cobos y Molina, otrzymał relikwie czterech świętych związanych ze Strasburgiem wraz z certyfikatami autentyczności. Umieścił je w ufundowanej przez siebie kaplicy pogrzebowej.
W czasie wojny domowej w Hiszpanii, ocalał jedynie relikwiarz św. Aurelii.
.

Św. Kalikst I

.

Święty papież i męczennik (zm. 222).

Następca papieża św. Zefiryna, został wybrany papieżem w 217 roku.
Był szesnastym papieżem (wg listy kard. Mercati z 1942).

Kalikst był synem Domicjusza, z pochodzenia rzymianinem. Przez jakiś czas był niewolnikiem Karpofora, chrześcijanina i cesarskiego dworzanina. Przez nieszczęśliwe operacje bankowe, przez które roztrwonił znaczne kwoty, został wtrącony do więzienia w kopalniach Sardynii. Został uwolniony przez cesarza, za wstawiennictwem Marcji, wstąpił po powrocie do Wiecznego Miasta do stanu duchownego. Święceń diakonatu udzielił mu św. Zefiryn, biskup Rzymu. Zyskał jego zaufanie, a po jego śmierci wybrano go kolejnym papieżem, w 217 roku.

 Mszał Rzymski, Awinion, XIVw.

Przypisuje mu się wprowadzenie postu nazywanego Krzyżowymi Dniami, przez trzy dni przed Wniebowstąpieniem. Wybudował kościół p.w. NMP na Zatybrzu (Santa Maria in Tarstevere). Naprawił i znacznie rozbudował jeden z największych chrześcijańskich cmentarzy przy drodze appijskiej (Via Appia), nazwanych katakumbami Kaliksta (Coemetarium Callisti).

 "Żywoty świętych", il. Richard de Montbaston, XIVw.

Św. Kalikst potępił naukę Sabeliusza, zwolennika skrajnego monarchianizmu modalnego, twierdzącego, że Pan Bóg jest jedną osobą, która objawiła się światu na trzy sposoby (modus).

Konsul Palmacjusz składający ofiarę bożkom. Św. Kailkst chrzci Palmacjusza i jego domowników.

"Speculum historiale" Wincentego de Beauvais, XVw.

Wydał dekret łagodzący rygoryzm i pozwalający na odpuszczanie grzechów ciężkich (mortalia).Z tego powodu doszło do sporów w łonie Kościoła, a św. Hipolit oskarżył papieża o laksyzm. Rozpoczął tworzenie parafii wiejskich na obrzeżach Rzymu.

Mszał Rzymski, Berry, XIVw.

Według niektórych źródeł św. Kalikst został uwięziony w 222 roku, a w czasie zamieszek wrzucono go z kamieniem młyńskim u szyi do studni.

Krypta papieska w katakumbach Kaliksta w III/IVw.

Rys. Giovanni Battista de Rossi, 1867r.

Został pochowany na cemetarium Kalepodiusza, później jego doczesne szczątki przeniesiono do kościoła Najświętszej Maryi Panny na Zatybrzu. W 836 roku część relikwii św. Kaliksta trafiła do Fuldy, część do opactwa w Cisoing koło Lille, a stamtąd do katedry w Reims. Piotr Pruszcz w  "Stołecznego miasta Krakowa kościołach i klejnotach" podaje, że relikwie św. Kaliksta były przechowywane w katedrze na Wawelu.

Bazylika NMP na Zatybrzu (Santa Maria in Trastevere) w Rzymie

Szczegóły o życiu i działalności św. Kaliksta podaje "Philosophumena" przypisywana św. Hipolitowi.

 Bazylika p.w. św. Piotra w Rzymie

Patron:
Grabarzy, trumniarzy.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju papieskim. Jego atrybutem jest: mitra, paliusz, pastorał, palma, studnia, koło młyńskie.

 Katedra NMP w Reims, Szampania

Varia:
Kardynałem-prezbiterem bazyliki NMP na Zatybrzu był kard. Stanisław Hozjusz oraz kard. Stefan Wyszyński, a obecnym - kard. Józef Glemp.
.