Św. Matern z Kolonii

.

Święty biskup i wyznawca (ok.285-315).

Znany również jako: Maternus, Matern II, Apostoł Alzacji.

Katedra pw. św. Piotra w Trewirze, Nadrenia

Był pierwszym biskupem Kolonii, trzecim biskupem Trewiru; niektóre źródła hagiograficzne podają, że był objął również stolicę biskupią w Tongeren. Znany ze swej pobożności, olbrzymiej wiedzy i pokory, cieszył się zaufaniem wielu władców, którzy zasięgali jego rady w ważkich sprawach. W październiku 313 roku brał udział w synodzie, zwołanym przez cesarza Konstantyna do Rzymu, którego głównym zadaniem było rozwiązanie sporu pomiędzy donatystami (zwolennicy biskupa Kartaginy Donata, negujący m.in. ważność sakramentów, jeśli sprawował je kapłan w stanie grzechu; sprzeciwiali się oni również powrotowi do Kościoła tych, którzy się wyrzekli wiary podczas prześladowań) i prawowiernym biskupem Cecylianem. Rok później, w sierpniu 314 roku, św. Matern został ponownie poproszony przez cesarza Konstantyna do udania się na synod, tym razem w Arles. Potępiono na nim ponownie donatystów, a także zajmowano się ustaleniami daty Wielkanocy, konsekracji biskupiej stolicy oraz zakazem sprawowania Mszy św. przez diakonów. Zmarł w opinii świętości w 315 roku.

Kaplica pw. św. Materna w Koenigsfeld, Nadrenia

Legendy związane z żywotem św. Materna mówią o nim, że jako diakon towarzyszył św. Euchariuszowi, którego św. Piotr wysłał z misją ewangelizacyjną do Galii. Razem z nimi wyruszył również subdiakon Walerian. gdy przybyli do Ellelum (Ehl) nad Renem Matern niespodziewanie zmarł. Obaj towarzysze podróży powrócili do św. Piotra, błagając go aby przywrócił do życia pobożnego Materna. Co też się stało.

 Katedra pw. NMP i św. Piotra w Kolonii, Nadrenia

Na Śląsku ufundowano aż dwanaście kościółów pod wezwaniem św. Materna. Kościół św. Walentego w Gdańsku Matarni pierwotnie nosił imię świetego biskupa Kolonii (stąd nazwa Matarnia). Istnienie kościoła pod tym wezwaniem potwierdzają dokumenty wizytatora z XVI wieku. Wizerunek św. Materna znajduje się w herbie Lubomierza.

 Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Materna w Lubomierzu, Dolny Śląsk

Figura św. Materna w Lubomierzu, Dolny Śląsk

Patron:
Wzywany w obronie przed gorączką i chorobami zakaźnymi. Opiekun winorośli.

Ikonografia:
Przedstawiany jako biskup. Jego atrybutem jest: mitra, paliusz, pastorał, 3 infuły lub kościół z 3 wieżami (symbolizujący trzy stolice biskupie).
.

Św. Amat z Sion

.

Święty biskup i wyznawca (zm. 690).

Znany również jako: Amatus, Aime, Amat z Sitten.

 Jacques Callot, grawiura, ok. 1630r.

Był pustelnikiem nieopodal kaplicy Matki Bożej na Skale w dolinie Rodanu, zanim w 669 roku został wybrany biskupem Sionu (Sitten). Sprawując tę godność przez pięć lat dał się poznać jako żywa ilustracja cnót.

Mapa Sionu (Sitten) z 1642r.

"Topographia Helvetiae, Rhaetiae et Valesiae"

Biskup nie mogąc znieść postępowania srogiego i wszechwładnego majordoma Neustrii Ebroina, kilkakrotnie go napominał, aż w końcu słaby król, Teudoryk III, za namową Ebroina wygnał św. Amata. Początkowo dostojnik schronił się w benedyktyńskim opactwie św. Furseusza w Peronne, gdzie został bardzo życzliwie przyjęty przez opata, a kilka ostatnich lat swego życia spędził w klasztorze w Breuil, gdzie zmarł w 690 roku.

 Plan Douai z wyróżnioną kolegiatą św. Amata

W maju 870 roku doczesne szczątki biskupa Sionu przeniesiono do Soissons, a potem do Douai. Tam, 17 października 1260 roku, miała miejsce uroczysta translacja relikwii. Biskup miejsca, Gerard, wraz z trzema innymi biskupami, przenieśli na swych ramionach sarkofag do kolegiaty (wybudowanej około 950 roku na polecenie hrabiego Flandrii, Arnulfa I). Tam też spoczywały relikwie, aż do 1801 roku, do czasu gdy zburzono świątynię.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju biskupa lub jako pustelnik, wrzucający monety do wody.


Dnia 13 września przypada również wspomnienie św. Amata z Remiremont, z którym często św. Amat z Sionu bywa mylony.
.

Św. Amat z Remiremont

.

Święty opat i wyznawca (ok.560-627).

Znany również jako: Amatus, Aime.

 Opactwo w Remiremont, Lotaryngia

Przyszedł na świat w Grenoble, około roku 560 jako syn szlachetnego rzymianina Heliodora. Mając niecałe dwadzieścia lat wstąpił do opactwa św. Maurycego w Agaunum, tam też przyjął święcenia kapłańskie.

W 614 roku, za namową św. Eustachego (Eustazjusza), drugiego opata Luxeuil, przeniósł się do opactwa przez niego zarządzanego. Za jego zgodą, wraz ze św. Romarykiem, założył ok. 620 roku podwójne opactwo w Remiremont w Wogezach. Opactwo, dla którego wzorem był klasztor w Agaunum (i którego regułę przyjęto), wzniesiono na ziemi św. Romaryka, którą ten otrzymał na własność od króla, przed wstąpieniem do klasztoru, gdy był jeszcze palatynem. Klasztor męski znajdował się w dolinie, a żeński - na szczycie góry. Za wzorem Agaunum i w Remiremont wprowadzono laus perennis - nieustanną modlitwę.

Ostatnie lata życia św. Amat spędził jako pustelnik, żyjąc w skalnej rozpadlinie i spędzając całe dnie na modlitwie i umartwieniach. Zmarł w 627 roku, krótko po jego śmierci miały miejsce liczne cuda u jego grobu.Od 670 roku jego wspomnienie zaczęto obchodzić 13 września, na pamiątkę przeniesienia relikwii do kościoła Matki Bożej. W 1049 roku papież Leon IX dokonał uroczystej translacji relikwii remiremonckiego opata.

 Kaplica pw. św. Amata w Saint-Ame (Loatryngia) w 1902 roku...

... i ponad sto lat później.

Patron:
Saint-Ame.

Ikonografia:
Przedstawiany w stroju opata. Jego atrybutem jest: dzbanek, kamień, diabeł.

Varia:
Według Piotra Jacka Pruszcza (1605-67), autora "Klejnot stoł. miasta Krakowa albo kościoły i co w nich jest widzenia godnego i zacnego krótko opisane",  relikwie św. Amata z Remiremont miały znajdować się w krakowskim kościele pw. św. Mikołaja.


Oprócz św. Amata z Remiremont 13 września przypada również wspomnienie św. Amata z Sionu, biskupa.
.

Św. Gwidon z Anderlechtu

.

Święty wyznawca (ok. 950-1012).

Znany również jako: Guido, Guidon, Guy, Wye z Laken, Biedaczyna z Anderlechtu.

 "Ilustrowane żywoty Świętych" Benziger Brothers, 1887r.

Gwidon przyszedł na świat w biednej chłopskiej rodzinie ok. roku 950. Pobożni rodzice wpoili synowi podstawy wiary i nauczyli modlitwy. Od najmłodszych lat zdumiewał niezwykłym jak na swój wiek umiłowaniem modlitwy oraz chęcią niesienia pomocy biednym i chorym. Tradycja podaje, że gdy chłopiec szedł w pole, aby pomagać ojcu przy orce, często za pługiem stawał anioł, żeby młodzieniec mógł w spokoju się modlić.

 Kościół pw. św. Wincentego w Eeklo, Flandria

Ze względu na swoje cnoty został zatrudniony przez księdza w Laken (Laeken) jako zakrystian. Całe swoje wynagrodzenie rozdawał ubogim. Pewien kupiec z Brukseli namówił Gwidona, aby sporą część swoich pieniędzy zainwestował w jego przedsiębiorstwie kolonialnym, a zyski z towarów jakie miały przypłynąć z zamorskich krajów, miały przewyższyć wielokrotnie to co sam mógł zarobić jako zakrystian. Skuszony perspektywą olbrzymiej kwoty, jaką mógłby przeznaczyć na pomoc biednym, sprawiła, że dał się namówić kupcowi. Niestety statek rozbił się na skałach, a Gwidon stracił wszystkie swoje pieniądze.

Przekonany, że zatonięcie statku i utrata pieniędzy to znak od Pana Boga, postanowił wyruszyć w pielgrzymkę, najpierw do Rzymu, a potem do Jerozolimy, aby odpokutować swoją chciwość. W Jerozolimie spędził kilka lat, oprowadzając pielgrzymów po świętych miejscach. Wracając przez Rzym, spotkał tam dziekana Anderlechtu, który namówił go do powrotu do rodzinnego miasta, aby swoją modlitwą i radą służył jego mieszkańcom. Św. Gwidon tak też uczynił.

Kolegiata pw. św. Piotra i św. Gwidona w Anderlechcie, Region Stoł. Brukseli

Zmarł 12 września 1012 roku, a jego grób powoli popadł w zapomnienie, aż do 1076 roku, gdy koń orzący na polu w pobliżu odkopał zarośnięte miejsce pochówku świętego. Liczne cuda, jakie się przy nim działy sprawiły, że w krótkim czasie wybudowano nad nim kościół, a 24 czerwca 1112 roku miała miejsce uroczysta translacja relikwii przez biskupa Cambrai Odarta (Odoarda). Cześć biedaczyny z Anderlechtu rosła, niebawem Anderlechcie powstało Bractwo św. Gwidona, a brabanccy woźnice - na pamiątkę odkrycia miejsca spoczynku świętego - świętowali ten dzień uroczystą procesją (zwyczaj ten był kontynuowany aż do 1914r.). W 1595 roku relikwie złożono w nowym relikwiarzu. Nadciągające wojny spowodowały, że relikwie dla bezpieczeństwa przeniesiono do kilku kościołów. W XVIII w. doczesne szczątki świętego w większości zostały zniszczone przez protestantów. Niewielka ich część znajduje się w kościele pw. św. Serwacego w belgijskim Grimbergen, pod ołtarzem patrona kościoła.

 Kolegiata pw. św. Piotra i św. Gwidona w Anderlechcie

Patron:
Anderlechtu, kawalerów, epileptyków, zakrystianów. Wzywany w obronie przed drgawkami u dzieci, przed wściekłymi psami.

Ikonografia:
Przedstawiany jako chłop orzący pole, bądź modlący się, z aniołem u boku lub jako pielgrzym. Jego atrybutem jest: księga, anioł, wół leżący u stóp, kapelusz i kij pielgrzyma, muszla pielgrzymia św. Jakuba.
.

Św. Maria Magdalena

.

Święta pokutnica (Iw).

Znana również jako: Maria z Magdali.

Philippe Champaigne

National Museum of Western Art w Tokio

Pochodziła z Magdali (Wieży Ryb, ob. El-Medżel) położonej nad Jeziorem Galilejskim. Św. Łukasz pisał o niej, że Pan Jezus wypędził z niej siedem diabłów. Św. Mateusz wylicza ją w szeregu tych niewiast, które z Galilei szły za Chrystusem i usługiwały Mu, stała pod Krzyżem, była przy złożeniu ciała do grobu i to jej ukazał się Zmartwychwstały (J 20, 15).

Antonio Canova, 1796r.

Palazzo Bianco w Genui, Liguria

Ojcowie Kościoła, m.in. Klemens Aleksandryjski, Tertulian, św. Ambroży, św. Augustyn, św. Bernard, św. Grzegorz Wielki, nie utożsamiają wyraźnie Marii Magdaleny z grzesznicą o której opowiada św. Łukasz (Łk 8, 37) i z Marią z Betanii, siostrą Łazarza i Marty, ale też i nie zaprzeczają temu połączeniu. Za tym też idzie i liturgia, która w uroczystość św. Marii Magdaleny przytacza słowa Ewangelii o grzesznicy i o Marii, siostrze Marty. Tradycja również przedstawia ją jako pokutnicę.

Caravaggio, 1596-97

Galeria Doria Pamphilij w Rzymie

Ewangelia nie wspomina co się stało z Marią Magdaleną po Wniebowstąpieniu. W IV wieku czczono jej grób w Efezie. Historycy bizantyjscy podają, że cesarz Leon IV, w 899 roku przewiózł ciało św. Marii Magdaleny do Konstantynopola.

Carlo Dolci, 1644-46

Ermitaż w Sankt Petersburgu

W XII wieku powstała teoria, że razem z Łazarzem i kilkoma innymi osobami przypłynęła do wybrzeża Marsylii i dzięki niej nawróciła się cała Prowansja. Gdy leżała na łożu śmierci w swojej pustelni w La Sainte-Baume, dziewięć aniołów miało zabrać ją do oratorium św. Maksymina z Aix i tam otrzymała Komunię św. Została pochowana w kaplicy przy Villa Lata.

 Grota w La Sainte-Baume, Delta Rodanu

W 745 roku jej relikwie przeniesiono do Vezalay, w obawie przed najazdem Saracenów. Później w jej pustelni utworzono sanktuarium, miały tam się znajdować w 1279 roku, gdy Karol II Andegaweński fundował klasztor dominikanów na wzgórzu nieopodal. W 1600 roku relikwie złożono w sarkofagu ofiarowanym przez papieża Klemensa VIII. Podczas rewolucji francuskiej kościółek został zniszczony, odbudowano go w 1814 roku, ponownie został konsekrowany w 1822. W sanktuarium tym nadal znajduje się relikwia głowy św. Marii Magdaleny.

 Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Paryżu

Carlo Marochetti, XIXw.

Kult św. Marii Magdaleny w Polsce
Rozkwit i znaczne ożywienie kultu Świętej miało miejsce w XVI wieku. W 1914 roku istniało już 126 kościołów pod jej wezwaniem.

 Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Zalasie, Małopolska

W Zalasie koło Krzeszowic na początku XVIII wieku istniał drewniany kościół p.w. św. Marii Magdaleny, parafia wzmiankowana była już trzy wieki wcześniej. W 1710 roku przy proboszcz ks. Piotr Gawlikowski założył Bractwo Pokutne św. Marii Magdaleny. Statut bracki zatwierdził papież Klemens XI. Do podstawowych obowiązków członków bractwa należało nawiedzanie konających, odmawianie modlitw za zmarłych braci, dbanie o wosk na świece na ołtarzu św. Marii Magdaleny. Nosili proste tuniki ze zgrzebnego płótna, przepasane sznurem. W strojach tych stali ze świecami w czasie Triduum Paschalnego, podczas Gorzkich Żali oraz w czasie Mszy odpustowych. Mimo różnorakich trudności bractwo przetrwało zabory i wojny. Dopiero działalność komunistów i sekt doprowadziła do tego, że od 1972 roku nie było nowych członków. W 1995 roku wznowiło swoją działalność i obecnie jest jedynym tego typu bractwem w Polsce.

 Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Biłgoraju, Zamojszczyzna

W Puszczy Solskiej (obecnie dzielnica Biłgoraja) w 1604 roku św. Maria Magdalena objawiła się ośmiu pastuszkom. W miejscu tym, na polecenie kanclerza Jana Zamoyskiego, wzniesiono kapliczkę ku czci świętej. Czterdzieści lat później wybudowano w tym miejscu klasztor dla sprowadzonych z Zamościa franciszkanów. Sto lat później postawiono klasztor murowany, a zakonnicy zajmowali się nim i parafią aż do kasaty zakonu w 1864 roku, gdy ukarano ich za pomoc powstańcom styczniowym. W latach 1921-28 wybudowano nowy kościół, również poświęcony św. Marii Magdalenie, jako wotum za zwycięstwo w wojnie polsko-bolszewickiej z 1920. W kościele znajduje się obraz z XVII wieku przedstawiający patronkę kościoła w srebrnej sukience. Naprzeciw kościoła stoi kapliczka z barokowym ołtarzem z XVIII wieku z obrazem z 1792 roku oraz rokokowe obrazy wotywne, które przedstawiają życie św. Marii Magdaleny.

W Kalwarii Pacławskiej znajduje się kapliczka ku czci świętej. nazywana Pustelnią Marii Magdaleny z obrazem z XVIII wieku. Co roku, w dzień jej uroczystości, odbywa się procesja do kapliczki. Wierni proszą za wstawiennictwem św. Marii Magdaleny o odpuszczenie grzechów i łaskę wytrwania w dobrym.

 Kaplica św. Marii Magdaleny w Sośnicowicach, G.Śląsk

W Sośnicowicach w drewnianej kapliczce z XVIII wieku, nazywanej Magdalenką, obchodzi się również uroczysty odpust. Niestety wiosną 1992 roku nieznani sprawcy ukradli z niej wizerunek świętej, do tej pory nie odnaleziony. Gdy w sierpniu tego samego roku wybuchł wielki pożar lasów w Rudach Raciborskich, cudownym zrządzeniem kapliczka, stojąca w środku płonącego lasu, ocalała.

Kolegiata pw. MB Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny w Poznaniu

Patronka:
Grzeszników pragnących nawrócenia, konwertytów, aptekarzy, perfumiarzy, garbarzy, rękawiczników, fryzjerów, kobiet, wyśmiewanych za wiarę. Wzywana w obronie przed pokusami.

Ikonografia:
Przedstawiana w stroju z epoki lub jako pokutnica. Jej atrybutem jest: czaszka, dyscyplina, krzyż, księga, balsaminka (naczynie służące do przechowywania wonnych ziół), szkatuła, włosiennica, wieniec z róż.

Kościół pw. św. Marii Magdaleny i św. Mikołaja w Islip, New York

Impresje muzyczne:
Alonso Lobo "Missa Maria Magdalene"
Francisco Guerrero "Maria Magdalena et altera Maria"
Mikołaj Zieleński "Filiae Regum", "Feci iudicum"
Giovanni Felice Sances "Missa Sanctae Mariae Magdalenae" (1665)
William Lloyd Webber "Missa Sanctae Mariae Magdalenae" (1979)

Michał Anioł, fragm. Piety

Museum dell Opera del Duomo we Florencji, Toskania

Impresje filmowe:
"Jezus z Nazaretu" (Franco Zefirelli, 1977)
"Maria Magdalena" (Raffaelle Mertes, 2000)
"Pasja" (Mel Gibson, 2004)

Jose Claudio Antolinez, ok. 1672r.

Museo del Prado w Madrycie

Varia:
W 1973 roku odkryto ruiny starożytnej Magdali, z czasów Pana Jezusa. Wydobyto wówczas spod ziemi i gruzów synagogę i zbiorniki na wodę.

Noli me tangere (Nie dotykaj mnie! J 20,17)

Corregio, 1596-97

Museo del Prado w Madrycie

Przysłowia:
Gdy Maria Magdalena deszczem zaczyna, to zwykle deszcz dłużej trzyma.
Z Magdaleną nam kanikuła wschodzi, św. Bartłomiej (24.08) ją odwodzi.

 Kościół pw. św. Janów Chrzciciela i Ewangelisty w Toruniu, XIVw.

Lektura:
bł. Raban Maur "Żywot Marii Magdaleny"
bł. Jalub de Voragine "Legenda św. Marii Magdaleny"
bł. Anna Katarzyna Emmerich "Życie Marii Magdaleny"
Amy Welborn "Maria Magdalena. Prawdy, legendy, kłamstwa"

Alessandro Algardi, 1629r.

Kościół pw. św. Sylwestra na Kwirynale w Rzymie

Katedra pw. św. Wiktora w Xanten, Nadrenia Płn.-Westfalia

Figura w ołtarzu św. Mateusza

.